වියළී ගිය කුණු සහ පැල්ලම් ඉවත් කිරීමට පරිසර හිතකාමී ඩිෂ්වොෂර් කරල් භාවිතා කරන ක්‍රමය

වියළී ගිය ආහාර කොටස් සහ තද පැල්ලම් සහිත පිඟන් භාණ්ඩ පිරිසිදු කිරීම සඳහා පරිසර හිතකාමී (Eco) ඩිෂ්වොෂර් කරල් භාවිතා කිරීමේදී නිවැරදි විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදයන් අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. සාමාන්‍ය රසායනික ද්‍රව්‍ය මෙන් නොව, පරිසර හිතකාමී කරල් ක්‍රියා කරන්නේ ස්වභාවික එන්සයිම සහ ශාක පදනම් කරගත් සර්ෆැක්ටන්ට් ආධාරයෙන් වන අතර, ඒ සඳහා නිවැරදි උෂ්ණත්වය, කාලය සහ ජලයේ ගුණාත්මකභාවය සෘජුවම බලපායි. මෙම ලිපියෙන් පරිසර හිතකාමී කරල් භාවිතයෙන් වියළී ගිය අපිරිසිදුකම් සාර්ථකව ඉවත් කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කරනු ලබයි.

පරිසර හිතකාමී කරල් වල රසායනික ක්‍රියාකාරිත්වය

සාම්ප්‍රදායික පිඟන් සෝදන රසායනික ද්‍රව්‍යවල අඩංගු වන ක්ලෝරීන් සහ පොස්පේට් වැනි දරුණු රසායනික ද්‍රව්‍ය පරිසර හිතකාමී කරල් වල අඩංගු නොවේ. මෙහි ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍යයන් වන්නේ ස්වභාවික එන්සයිමයන් ය. විශේෂයෙන්ම ප්‍රෝටීන් බිඳ හෙලන ප්‍රෝටීස් (Protease) සහ පිෂ්ඨය බිඳ හෙලන ඇමයිලේස් (Amylase) මෙහි අඩංගු වේ. මෙම එන්සයිම මගින් වියළී ගිය බත්, බිත්තර, සහ මස් වැනි ආහාර කොටස්වල ඇති අණුක ව්‍යුහය රසායනිකව දියකර හරිනු ලබයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම එන්සයිමීය ක්‍රියාවලිය සාර්ථක වීමට නම් භෞතික සාධක කිහිපයක් සම්පූර්ණ විය යුතුය. එන්සයිම ක්‍රියා කරන්නේ මෘදු ලෙස බැවින් ඒවාට ක්‍රියා කිරීමට අවශ්‍ය පරිසරය සකස් කිරීම පරිශීලකයා සතු වගකීමකි.

උෂ්ණත්වය සහ ජලයේ දෘඪතාවයේ බලපෑම

එන්සයිම ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා උෂ්ණත්වය සෘජුවම බලපායි. සෙල්සියස් අංශක 50 ත් 55 ත් අතර උෂ්ණත්වය එන්සයිමවල උපරිම ක්‍රියාකාරීත්වයට වඩාත් සුදුසු වේ. උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 60 ට වඩා වැඩි වුවහොත් මෙම එන්සයිම අක්‍රිය වන අතර, සෙල්සියස් අංශක 40 ට වඩා අඩු වුවහොත් ඒවායේ ක්‍රියාකාරී වේගය ඉතා අඩාල වේ. එබැවින්, වියළී ගිය අපිරිසිදුකම් ඉවත් කිරීම සඳහා ඉතා ඉහළ උෂ්ණත්වයන් වෙනුවට මධ්‍යම උෂ්ණත්වයකින් යුත් දිගු සේදීමේ චක්‍රයක් (Eco Cycle) තෝරාගත යුතුය. මෙහිදී කරලෙහි අඩංගු සෝඩියම් පර්කාබනේට් (Sodium Percarbonate) වැනි ඔක්සිජන් පදනම් කරගත් ස්වභාවික විරංජක සක්‍රිය වී තේ හෝ කෝපි පැල්ලම් ඔක්සිකරණය මගින් ඉවත් කරයි.

එසේම, ජලයේ ඇති කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් අයන (ජලයේ දෘඪතාව) පරිසර හිතකාමී සර්ෆැක්ටන්ට් වල ක්‍රියාකාරීත්වය අඩාල කරයි. දෘඪ ජලය පවතින විට, කරල් වල ඇති පිරිසිදු කිරීමේ සංයෝගවලට ලප රහිතව පිඟන් පිරිසිදු කිරීමට අපහසු වේ. මෙම ගැටලුව මඟහරවා ගැනීම සඳහා ඩිෂ්වොෂර් යන්ත්‍රයේ ලුණු රඳවනයට (dishwasher salt) නියමිත පරිදි සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් ලුණු එකතු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙය ජලය මෘදු කරමින් එන්සයිමවලට නිදහසේ ක්‍රියා කිරීමට ඉඩ සලසයි.

පිඟන් ඇසිරීමේ සහ ස්ථානගත කිරීමේ තාක්ෂණය

වියළී ගිය කුණු සහිත භාජන ඩිෂ්වොෂර් යන්ත්‍රය තුළ ඇසිරීමේදී භෞතික විද්‍යාත්මක මූලධර්ම සැලකිල්ලට ගත යුතුය. ජලයේ ගලායාම සහ පීඩනය සෑම භාජනයකම මතුපිටට සමානව ලැබිය යුතුය. පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කිරීමෙන් උපරිම ප්‍රතිඵල ලබාගත හැක:

• ආහාර කොටස් සූරා ඉවත් කිරීම: පිඟන් සේදීමට පෙර ඒවායේ ඇති ඝන ආහාර කොටස් හැන්දකින් සූරා ඉවත් කරන්න. නමුත් පිඟන් වතුරෙන් සේදීම (rinsing) නොකළ යුතුය. පිඟන් මත ඉතිරිවන සුළු ආහාර කොටස් එන්සයිම ක්‍රියාකාරී වීමට උත්තේජනයක් සපයයි.
• කෝණය සහ ඉඩකඩ: වියළී ගිය පැල්ලම් සහිත පිඟන් සහ බඳුන් පහළ රාක්කයේ, ජල විදින අත් (spray arms) දෙසට මුහුණ ලා ඇති පරිදි ඇල කර තබන්න. මෙය ජල පහරෙහි සෘජු යාන්ත්‍රික පීඩනය පැල්ලම් මතට වැදීමට උපකාරී වේ.
• අවහිරතා වැළැක්වීම: ජල විදින කැරකෙන අත්වලට බාධාවක් නොවන පරිදි උස භාජන ස්ථානගත කරන්න. කරලෙහි ඇති රසායනික ද්‍රව්‍ය සම්පූර්ණයෙන්ම දියවී යාමට නම් ජලය නිදහසේ සංසරණය විය යුතුය.

සේදීමේ චක්‍රය සහ කාලය කළමනාකරණය

බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ කෙටි කාලීන සේදීමේ චක්‍ර (quick wash) මඟින් පරිසර හිතකාමී කරල් හොඳින් ක්‍රියා කරන බවයි. නමුත් සත්‍යය නම් කෙටි චක්‍රවලදී කරලෙහි ඇති පිටත ආවරණය දියවී, එන්සයිම මුදා හැර ක්‍රියාත්මක වීමට ප්‍රමාණවත් කාලයක් නොලැබීමයි. වියළී ගිය තද අපිරිසිදුකම් පවතින විට දිගු කාලීන, පරිසර හිතකාමී (Eco) හෝ සාමාන්‍ය (Normal) සේදීමේ චක්‍රයක් තෝරාගත යුතුය. මෙහිදී ජලය රත් කිරීමට සහ එන්සයිමවලට ආහාර අංශු බිඳ දැමීමට අවශ්‍ය ප්‍රමාණවත් කාලය (පැය 2-3 ක් පමණ) ලැබේ. මෙය පරිසරයට මෙන්ම ඔබේ පිඟන්වල පිරිසිදුභාවයටද වඩාත් හිතකාමී වේ.

ස්වාභාවික සේදුම් ආධාරක (Rinse Aid) භාවිතය

පරිසර හිතකාමී ඩිෂ්වොෂර් කරල් භාවිතා කරන විට බොහෝ විට දක්නට ලැබෙන ගැටලුවක් වන්නේ වීදුරු සහ පිඟන් භාණ්ඩ මත ජල බිංදු වියළී යාමෙන් ඇතිවන සුදු පැහැති ලපයි. මෙය වළක්වා ගැනීම සඳහා ස්වාභාවික සේදුම් ආධාරකයක් (rinse aid) භාවිතා කිරීම වැදගත් වේ. සේදුම් ආධාරකය මඟින් ජලයේ පෘෂ්ඨික ආතතිය (surface tension) අඩු කරන අතර, එමඟින් ජලය බිංදු ලෙස රැඳී නොසිට, තනි පටලයක් ලෙස පහසුවෙන් ගලා හැලී යයි. මෙය පිඟන් භාණ්ඩ වේගයෙන් වියළීමට සහ දීප්තිමත් බව රැක ගැනීමට උපකාරී වේ. ලෙමන් යුෂ හෝ ස්වභාවික ඇසිටික් අම්ලය (විනාකිරි) වැනි දෑ අඩංගු ස්වභාවික සේදුම් ආධාරක මේ සඳහා භාවිතා කළ හැක.