ශීතකරණයක ඇති අයිස් සහ ජල විදින පද්ධති නිරන්තරයෙන් ජලය සමඟ ස්පර්ශ වන බැවින් එහි බැක්ටීරියා සක්රීය වීම සහ ඛනිජ ලවණ තැන්පත් වීම සාමාන්ය තත්ත්වයකි. සෞඛ්යාරක්ෂිත පානීය ජලය සහ පිරිසිදු අයිස් කැට ලබා ගැනීම සඳහා මෙම පද්ධති නිවැරදි විද්යාත්මක ක්රමවේදයන්ට අනුව වරින් වර පිරිසිදු කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
ඛනිජ තැන්පතු සහ ජෛව පටල (Biofilm) සෑදීමේ විද්යාව
නළ ජලයේ අඩංගု කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි ඛනිජ ලවණ කාලයත් සමඟ ජල නල සහ විදින මුඛය තුළ ඝන දෙහි පරිමාණයක් (Limescale) ලෙස තැන්පත් වේ. මෙයට අමතරව නිසලව පවතින ජලය තුළ ක්ෂුද්ර ජීවීන් එකතු වී ජෛව පටල (Biofilms) නිර්මාණය කරයි. මෙම බැක්ටීරියා පටල සාමාන්ය සේදීමකින් පමණක් ඉවත් කළ නොහැක. ඒවා ඉවත් කිරීම සඳහා ආම්ලික ද්රාවණයක් භාවිතා කළ යුතුය. මෙහිදී ආහාර ශ්රේණියේ සිට්රික් ඇසිඩ් (Citric acid) හෝ විනාකිරි (Diluted acetic acid) භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසුය. මෙම දුර්වල අම්ල කැල්සියම් කාබනයිට් සමඟ රසායනිකව ප්රතික්රියා කර ජලයේ ද්රාව්ය ලවණ බවට පත් කරයි. එමඟින් නල මාර්ගවලට හානියක් නොකර ඛනිජ තැන්පත් දියකර හැරිය හැක. ක්ලෝරීන් අඩංගු සැර පිරිසිදුකාරක භාවිතය ප්ලාස්ටික් සහ රබර් බටවල නම්යශීලී බව නැති කර ඒවා ඉක්මනින් විනාශ වීමට හේතු වන බැවින් ස්වභාවික අම්ල භාවිතය වඩාත් ආරක්ෂිත වේ.
අයිස් සාදන පද්ධතිය පිරිසිදු කිරීමේ පියවරෙන් පියවර ක්රියාවලිය
පළමුව ශීතකරණයේ විදුලි සැපයුම විසන්ධි කර ජල සැපයුම් කපාටය වසා දමන්න. මෙය පිරිසිදු කිරීමේ ක්රියාවලියේදී සිදුවිය හැකි අනතුරු වළක්වා ගැනීමට මෙන්ම තාක්ෂණික පද්ධතියේ ආරක්ෂාවට අත්යවශ්ය වේ. ඉන්පසු අයිස් එකතු වන බඳුන ඉවත් කර එහි ඇති පැරණි අයිස් සියල්ල ඉවත් කරන්න. බඳුන පිරිසිදු කිරීම සඳහා මද උණුසුම් ජලය සහ සෝඩියම් බයිකාබනේට් (Baking soda) මිශ්රණයක් භාවිතා කරන්න. සෝඩියම් බයිකාබනේට් මඟින් ප්ලාස්ටික් බඳුනේ ඇති විය හැකි අප්රසන්න ගන්ධයන් උදාසීන කරයි. කිසිවිටකත් සීරීම් ඇති කරන රළු ස්පොන්ජ් හෝ රසායනික ද්රව්ය භාවිතා නොකරන්න. මන්ද ප්ලාස්ටික් මතුපිට සීරීමට ලක් වුවහොත් එම සීරීම් තුළ බැක්ටීරියා සහ දිලීර පහසුවෙන් වර්ධනය විය හැක. පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු බඳුන සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට හැරිය යුතුය, මන්ද තෙතමනය ඉතිරි වුවහොත් අලුතින් සෑදෙන අයිස් කැට එකිනෙක ඇලීමට ඉඩ ඇත.
ජල විදින පද්ධතිය සහ නල මාර්ග සේදීම
ජල නල පද්ධතිය පිරිසිදු කිරීම සඳහා පද්ධතිය හරහා පිරිසිදු කිරීමේ ද්රාවණයක් යැවිය යුතුය. මේ සඳහා සුදු විනාකිරි සහ පිරිසිදු ජලය සමාන ප්රමාණවලින් මිශ්ර කර සාදාගත් ද්රාවණයක් ශීතකරණයේ ජල ටැංකියට හෝ අදාළ පද්ධතියට ඇතුළු කරන්න. ඉන්පසු විදින මුඛයෙන් (Dispenser) ජලය වීදුරු කිහිපයක් පිටතට ගන්න. මෙමඟින් ආම්ලික ද්රාවණය මුළු නල පද්ධතිය පුරාම ගමන් කර එහි ඇති අපද්රව්ය දියකර දමයි. මෙම ද්රාවණය විනාඩි 30ක් පමණ පද්ධතිය තුළ තිබෙන්නට හැරීමෙන් රසායනික ප්රතික්රියාව උපරිම ලෙස සිදුවේ. ඉන්පසු නැවත පිරිසිදු ජලය පමණක් භාවිතා කරමින් පද්ධතිය කිහිප වරක් සෝදා හැරිය යුතුය. විනාකිරි රසය සහ සුවඳ සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වන තුරු ජලය ලීටර් 3-4ක් පමණ පිටතට ගලා යාමට හැරීම වැදගත්ය. මෙම සේදීමේ ක්රියාවලිය මඟින් පද්ධතියේ ඉතිරි වී ඇති ලිහිල් වූ ඛනිජ කොටස් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර දමයි.
විදින මුඛය (Dispenser Nozzle) සහ කාණු තැටිය නඩත්තු කිරීම
ජල විදින මුඛය සෘජුවම වාතයට සහ මිනිස් ස්පර්ශයට නිරාවරණය වන බැවින් එහි දූවිලි, ඛේටය සහ දිලීර වර්ධනය වීමේ ඉහළ සම්භාවිතාවක් ඇත. පිරිසිදු කපු පුළුන් කැබැල්ලක් (Cotton swab) හෝ මෘදු දත් බුරුසුවක් විනාකිරි ද්රාවණයේ ගිල්වා විදින මුඛයේ ඇතුළු පැති සහ සිදුරු මෘදු ලෙස පිරිසිදු කරන්න. ඉන්පසු වියළි මයික්රෝෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලකින් එය පිසදමන්න. ජල බිංදු එකතු වන පහළ තැටිය (Drip tray) ගලවා ඉවත් කර සබන් සහ උණුසුම් ජලයෙන් සෝදා හොඳින් වියළා නැවත සවි කරන්න. මෙම තැටියේ නිරන්තරයෙන් ජලය එකතු වී තිබීමෙන් පාසි සහ දිලීර වර්ග බෝවිය හැකි අතර එමඟින් මුළු කුස්සියටම අහිතකර සුවඳක් පැතිර යා හැක.
ජල පෙරහන (Water Filter) මාරු කිරීමේ වැදගත්කම
බොහෝ නවීන ශීතකරණවල සක්රිය කාබන් (Activated carbon) අඩංගු ජල පෙරහන් අඩංගු වේ. මෙම පෙරහන් මඟින් ජලයේ ඇති ක්ලෝරීන් රසය සහ අනෙකුත් රසායනික අපද්රව්ය උරා ගනු ලැබේ. කෙසේ වෙතත්, මාස 6කට වඩා වැඩි කාලයක් එකම පෙරහන භාවිතා කිරීමෙන් එහි කාර්යක්ෂමතාව අඩු වන අතර එය බැක්ටීරියා බෝවන ස්ථානයක් බවට පත්විය හැක. නිෂ්පාදකයාගේ උපදෙස් පරිදි නියමිත කාල පරාසයන් තුළ පෙරහන අලුතින් ප්රතිස්ථාපනය කිරීම අත්යවශ්ය වේ. පෙරහන මාරු කිරීමෙන් පසු පද්ධතියේ රැඳී තිබිය හැකි කාබන් අංශු ඉවත් කිරීම සඳහා ජලය ලීටර් කිහිපයක් පිටතට ගලා යාමට හැරිය යුතුය. නිතිපතා පෙරහන මාරු කිරීම ජලයේ ගුණාත්මකභාවය පමණක් නොව ජල පොම්පයේ ආයු කාලයද වර්ධනය කරයි.
නිතිපතා නඩත්තු කිරීමේ කෙටි පරීක්ෂණ ලැයිස්තුව
- සෑම මාස 6කට වරක්ම ජල පෙරහන (Filter) අලුතින් ප්රතිස්ථාපනය කරන්න.
- අයිස් එකතු වන බඳුන අවම වශයෙන් මසකට වරක්වත් හිස් කර සෝදා පිරිසිදු කරන්න.
- ජල විදින මුඛය අවට සතිපතා මෘදු රෙදි කඩකින් පිසදා පිරිසිදු මට්ටමේ තබා ගන්න.
- ශීතකරණය පිටුපස ඇති ජල සම්බන්ධතා කාන්දුවීම් වලින් තොරදැයි වරින් වර පරීක්ෂා කරන්න.
