ඉන්ඩක්ෂන් ලිපක් මත ආහාර පිසීමේදී සිදුවන කාන්දුවීම් සහ පිළිස්සුම් මතුපිට අලංකාරයට මෙන්ම එහි ක්රියාකාරිත්වයටද බාධා පමුණුවයි. වීදුරු-සෙරමික් මතුපිට සීරීම්වලින් තොරව ආරක්ෂා කර ගනිමින් තදින් ඇලී ඇති පිළිස්සුණු කොටස් ඉවත් කිරීම සඳහා විශේෂිත සීරීම් උපකරණයක් (scraper) සහ නිවැරදි තාක්ෂණය භාවිතා කිරීම අත්යවශ්ය වේ. මෙම ලිපියෙන් භෞතික හා රසායනික මූලධර්ම පදනම් කරගනිමින් ලිපේ මතුපිට පිරිසිදු කරන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
වීදුරු-සෙරමික් මතුපිට සහ සීරීම් උපකරණයේ භෞතික විද්යාව
ඉන්ඩක්ෂන් ලිපක මතුපිට සාදා ඇත්තේ වීදුරු සහ සෙරමික් මිශ්රණයකිනි. මෙහි දෘඪතාව මොහ්ස් දර්ශකයේ (Mohs hardness scale) 5.5 ත් 6 ත් අතර අගයක් ගනී. මෙයින් අදහස් කරන්නේ වීදුරු-සෙරමික් මතුපිට සීරීමට ලක් කිරීමට නම් ඊට වඩා වැඩි දෘඪතාවක් ඇති ද්රව්යයක් සෘජුවම ගැටිය යුතු බවයි. උසස් තත්ත්වයේ සීරීම් උපකරණවල භාවිතා කරන වානේ තලයෙහි දෘඪතාව මෙම සීමාවට ආසන්න වුවද, තලයේ දාරය ඉතා සිනිඳු ලෙස සකසා ඇති බැවින් නිවැරදි භාවිතයේදී එයින් සීරීම් සිදු නොවේ. මීට අමතරව, වීදුරු-සෙරමික් මතුපිට ඉතා ඉහළ තාප ප්රතිරෝධයක් දැක්වුවද, වැරදි පිරිසිදු කිරීමේ ක්රම මගින් ක්ෂුද්ර ඉරිතැලීම් ඇති විය හැක.
පිළිස්සුණු ආහාරවල රසායනික ස්වභාවය සහ එය ලිහිල් කිරීම
ලිප මත ඉතිරි වන ආහාර කොටස් ඉහළ උෂ්ණත්වයකදී රසායනික වෙනස්කම්වලට භාජනය වේ. විශේෂයෙන් සීනි කාබනීකරණය (carbonization) වන අතර, ප්රෝටීන සහ මේද තාප වියෝජනයට ලක්වී වීදුරු මතුපිට සමඟ ශක්තිමත් රසායනික බන්ධන සාදයි. මෙම කාබන් ස්ථරය ඉතා තද වන අතර එය සාමාන්ය සේදුම් ද්රව්යවලින් පමණක් ඉවත් කළ නොහැක. සීරීමට පෙර මෙම බැඳීම ලිහිල් කිරීම සඳහා මෘදු රසායනික ක්රමයක් භාවිතා කළ යුතුය:
- සෝඩියම් බයිකාබනේට්: මෙය මෘදු භාෂ්මික ද්රව්යයක් වන අතර එය මේද අම්ල උදාසීන කර කාබන් ව්යුහය බිඳ දැමීමට උපකාරී වේ.
- උණුසුම් ජල වාෂ්ප: තෙත් සහ උණුසුම් පරිසරයක් මගින් වියළි කාබන් කොටස් නැවත ලිහිල් කරයි.
මේ සඳහා සෝඩියම් බයිකාබනේට් ස්වල්පයක් ජලය සමඟ මිශ්ර කර පේස්ට් එකක් සාදා පිළිස්සුණු ස්ථානයේ ආලේප කර විනාඩි 15ක් පමණ තැබීම සුදුසුය.
නිවැරදි සීරීම් තාක්ෂණය: කෝණය සහ චලිතය
සීරීම් උපකරණය භාවිතා කිරීමේදී භෞතික බලයන් ක්රියා කරන ආකාරය අවබෝධ කර ගැනීම වැදගත් වේ. මෙහිදී ප්රධාන සාධක තුනක් බලපායි:
1. පිරිසිදු කිරීමේ කෝණය
සීරීම් තලය ලිපේ මතුපිටට තැබිය යුත්තේ සෙල්සියස් අංශක 30 ත් 45 ත් අතර කෝණයකිනි. මෙම කෝණය මගින් තලයෙහි ඇති බලය පිළිස්සුණු ස්ථරයේ පහළින්ම ක්රියාත්මක වී එය මතුපිටින් ගලවා දමයි. කෝණය අංශක 45 ට වඩා වැඩි වුවහොත්, තලය ලිපේ වීදුරු මතුපිට සීරීමට ලක් කිරීමට ඉඩ ඇත.
2. ඒකාකාරී පීඩනය සහ චලිතය
සීරීමේදී එකවර තදින් තෙරපීම නොකළ යුතුය. ඒ වෙනුවට, ස්ථාවර සහ මෘදු පීඩනයක් යොදමින් තලය ඉදිරියට පමණක් තල්ලු කරන්න. තලය පසුපසට ඇදීමේදී ලිපේ මතුපිට ඇති දූවිලි අංශු තලයට යට වී සීරීම් ඇති විය හැකි බැවින්, සැමවිටම එක් දිශාවකට පමණක් සීරීම සිදු කරන්න.
3. මතුපිට තෙතමනය
වියළි මතුපිටක් සීරීමට ලක් කිරීමේදී ඝර්ෂණය අධික වේ. එම නිසා, සීරීමට ලක් කරන ප්රදේශය සැමවිටම මෘදු දියරයකින් තෙත් කර තැබිය යුතුය. මෙය ඝර්ෂණය අවම කර තලය සුමටව ගමන් කිරීමට උපකාරී වේ.
පියවරෙන් පියවර ආරක්ෂිතව පිරිසිදු කිරීමේ ක්රියාවලිය
ඉන්ඩක්ෂන් ලිපේ කල්පැවැත්ම සහ පෙනුම ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් පියවර අනුගමනය කරන්න:
- සම්පූර්ණයෙන්ම සිසිල් වීමට හැරීම: ලිප ක්රියා විරහිත කර එය කාමර උෂ්ණත්වයට පැමිණෙන තෙක් රැඳී සිටින්න. උණුසුම් වීදුරුවකට සීතල ජලය එකතු කිරීමෙන් තාප කම්පනය ඇති වී වීදුරුව ඉරිතලා යා හැක.
- මතුපිට සුන්බුන් ඉවත් කිරීම: ලිප මත ඇති ලිහිල් ආහාර කොටස් මෘදු මයික්රොෆයිබර් රෙදි කඩකින් පිසදා ඉවත් කරන්න.
- පෙඟවීම: තදින් ඇලී ඇති පිළිස්සුම් මත සෝඩියම් බයිකාබනේට් මිශ්රණය ආලේප කර තෙත් රෙදි කඩකින් වසා තබන්න.
- සීරීම: අංශක 30-45 කෝණයකින් සීරීම් උපකරණය තබා මෘදුව ඉදිරියට තල්ලු කරමින් පිළිස්සුණු කොටස් ඉවත් කරන්න.
- අවසන් පිරිසිදු කිරීම: සියලුම අපද්රව්ය ඉවත් වූ පසු, පිරිසිදු ජලයෙන් තෙත් කළ මයික්රොෆයිබර් රෙදි කඩකින් මතුපිට පිසදමා, පසුව වියළි රෙදි කඩකින් ඔප දමන්න.
සීරීම් උපකරණයේ නඩත්තුව
භාවිතයෙන් පසු සීරීම් උපකරණය නිසි ලෙස නඩත්තු නොකළහොත්, ඊළඟ වර භාවිතයේදී ලිපට හානි විය හැක. තලයෙහි මලකඩ හෝ දාරයේ ඇදවීම් තිබේ නම් වහාම නව තලයක් ආදේශ කරන්න. තලයෙහි ආරක්ෂිත ආවරණය සැමවිටම දමා තැබීමට මතක තබා ගන්න. කිසිවිටකත් ලිප පිරිසිදු කිරීමට ලෝහමය කම්බි පන්දු හෝ රළු සීරීම් ද්රව්ය භාවිතා නොකරන්න.
