පරිසර හිතකාමී හෝ ජෛව (Bio) පිඟන් සෝදන ටැබ්ලට් තෝරා ගැනීමේදී, ඒවායේ අඩංගු රසායනික සංයුතිය සහ වීදුරු භාජන මත ඇති කරන අවසන් ප්රතිඵලය නිවැරදිව තේරුම් ගැනීම අත්යවශ්ය වේ. සාම්ප්රදායික රසායනික ද්රව්ය වෙනුවට ස්වාභාවික ක්රියාකාරී ද්රව්ය භාවිතයෙන් වීදුරු වලට හානියක් නොකර උපරිම පිරිසිදුතාවයක් සහ දීප්තියක් ලබා ගන්නේ කෙසේදැයි මෙම ලිපියෙන් විද්යාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ.
1. ජෛව ටැබ්ලට් වල අඩංගු ප්රධාන රසායනික සංයුතිය හඳුනාගැනීම
සාම්ප්රදායික පිඟන් සෝදන ටැබ්ලට් වල අඩංගු පොස්පේට්, ක්ලෝරීන් සහ කෘතිම සුවඳ කාරක වැනි පරිසරයට හානිකර ද්රව්ය ජෛව ටැබ්ලට් වල අඩංගු නොවේ. ඒ වෙනුවට මේවායේ ක්රියාකාරීත්වය සඳහා ස්වාභාවික එන්සයිම සහ ඔක්සිජන් පාදක කරගත් බ්ලීච් වර්ග භාවිතා වේ. එන්සයිම මගින් පිඟන් භාජන වල ඇති ආහාර අංශු රසායනිකව බිඳ දමනු ලබයි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් එන්සයිම වර්ග දෙකක් ක්රියාත්මක වේ:
- ප්රෝටීස් (Protease): බිත්තර, මස් සහ කිරි නිෂ්පාදන වැනි ප්රෝටීන බහුල ආහාර අපද්රව්ය දියකර හැරීමට මෙය දායක වේ.
- ඇමයිලේස් (Amylase): පිෂ්ඨය අඩංගු අර්තාපල්, පැස්ටා සහ සහල් වැනි ආහාර කොටස් ඉවත් කිරීමට මෙය උපකාරී වේ.
- සෝඩියම් පර්කාබනේට් (Sodium Percarbonate): මෙය ජලය සමග මිශ්ර වූ විට ක්රියාකාරී ඔක්සිජන් මුදාහරින අතර, තේ හෝ කෝපි පැල්ලම් වැනි තද පැල්ලම් ඉවත් කිරීමට උපකාරී වේ.
අමුද්රව්ය ලැයිස්තුව කියවීමේදී සැමවිටම "පොස්පේට් රහිත" (phosphate-free) යන්න තහවුරු කරගන්න. පොස්පේට් මගින් පරිසර පද්ධති වලට, විශේෂයෙන්ම ජලාශ වලට දැඩි හානි සිදුකරයි. සෝඩියම් කාබනේට් (sodium carbonate) සහ සෝඩියම් බයිකාබනේට් (sodium bicarbonate) වැනි ක්ෂාරීය ලවණ (alkaline salts) මගින් මේද හා තෙල් සහිත කොටස් දියකර හැරීමට අවශ්ය පරිසරය සකසයි. මෙම ක්ෂාරීය පරිසරය මගින් පිඟන් මැටි සහ වීදුරු මත ඇති දැඩි කුණු පහසුවෙන් ලිහිල් කරයි.
2. වීදුරු මත ඉරි සහ පැල්ලම් ඇතිවීමේ රසායනික ක්රියාවලිය
වීදුරු මතුපිට පිරිසිදු කිරීමේදී රසායන විද්යාව ප්රධාන භූමිකාවක් ඉටු කරයි. වීදුරු යනු මූලික වශයෙන් සිලිකන් ඩයොක්සයිඩ් වලින් සැදුම්ලත් ද්රව්යයකි. ක්ෂාරීය සේදුම් ද්රව්ය සහ ඉහළ උෂ්ණත්වය දිගු කාලීනව ලැබීමෙන් වීදුරු වල මතුපිට ස්ථරය ක්ෂය වීමට පටන් ගනී. මෙම ක්රියාවලිය "සිලිකා නිස්සාරණය" ලෙස හැඳින්වේ. ජෛව ටැබ්ලට් වල අඩංගු වන ඇතැම් ස්වාභාවික ඛනිජ සිලිකේට මගින් මෙම ඛාදනය වීමේ වේගය අවම කරයි.
එසේම, ජලයේ ඇති ඛනිජ ලවණ නිසා ඇතිවන "දෘඩ ජල පැල්ලම්" (limescale spots) වළක්වා ගැනීමට සිට්රික් අම්ලය (citric acid) අඩංගු ස්වාභාවික ආම්ලික කාරකයන් ටැබ්ලට් වල තිබීම වැදගත් වේ. මෙය කැල්සියම් කාබනේට් අංශු ජලයේ දියකර හැරීමට උපකාරී වේ. ජෛව ටැබ්ලට් වල අඩංගු සෝඩියම් සිට්රේට් (sodium citrate) වැනි ස්වාභාවික චීලේටින් කාරක (chelating agents) මගින් ජලයේ ඇති කැල්සියම් අයන බැඳ තබා ගනිමින් හුණුගල් තැන්පත් වීම වළක්වයි.
3. වීදුරු මතුපිට පරීක්ෂා කිරීමෙන් ටැබ්ලට් එකෙහි ගුණාත්මකභාවය මැනීම
වීදුරු භාජන වල ඇතිවන වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් ඔබ තෝරාගත් පරිසර හිතකාමී ටැබ්ලට් එකෙහි ක්රියාකාරීත්වය මැනගත හැක. සේදීමේ චක්රය අවසන් වූ වහාම වීදුරු භාජන එළියට ගෙන ස්වාභාවික ආලෝකය යටතේ පරීක්ෂා කරන්න. එහිදී ඔබට දැකගත හැකි ලක්ෂණ කිහිපයක් මෙසේය:
- ජල බිඳිති වියළීමෙන් ඇතිවන රවුම් සලකුණු (water spots): මෙය සිදු වන්නේ සේදීමේ අවසාන අදියරේදී ජලය සම්පූර්ණයෙන්ම ගලා නොගොස් මතුපිට රැඳී වියළී යාමෙනි. ස්වාභාවික සර්ෆැක්ටන්ට් (surfactants) අඩංගු ටැබ්ලට් මගින් ජලයේ මතුපිට ආතතිය අඩු කරන බැවින් ජලය පහසුවෙන් ගලා යයි.
- අළු පැහැති හෝ මීදුම් සහිත ස්ථරය (cloudiness): මෙය ඇඟිල්ලෙන් පිසදැමූ විට ඉවත් වේ නම්, එය හුදෙක් හුණුගල් තැන්පතුවකි. එය ඉවත් කළ නොහැකි නම්, එය වීදුරු ඛාදනය (corrosion) වේ. ගුණාත්මක ජෛව ටැබ්ලට් වල මෙවැනි තත්ත්වයන් පාලනය කිරීමේ විශේෂ ක්රියාකාරී ද්රව්ය අඩංගු වේ.
- රසායනික පටලයක් තිබේදැයි බැලීම: වීදුරුව ආලෝකයට ඇල්ලූ විට දේදුන්නක පැහැති පටලයක් දිස්වන්නේ නම්, එය රසායනික ද්රව්ය නිසි පරිදි සේදී ගොස් නොමැති බවට ලකුණකි.
4. පරිසර හිතකාමී ටැබ්ලට් වලින් උපරිම ඵල ලබා ගැනීමට ප්රායෝගික පියවර
පරිසර හිතකාමී සේදුම් ද්රව්ය භාවිතා කිරීමේදී උපරිම ප්රතිඵල ලබා ගැනීම සඳහා තාක්ෂණික පියවර කිහිපයක් අනුගමනය කළ යුතුය. සාම්ප්රදායික රසායනික ද්රව්ය මෙන් නොව, ස්වාභාවික සංයෝග ක්රියාත්මක වීමට භෞතික සාධකවල නිවැරදි ගැලපීම අවශ්ය වේ:
- උෂ්ණත්වය පාලනය: පරිසර හිතකාමී ටැබ්ලට් සඳහා සෙල්සියස් අංශක 50 ක පමණ මධ්යස්ථ උෂ්ණත්වයක් සහිත පරිසර හිතකාමී (Eco) චක්රය තෝරාගන්න. අධික උෂ්ණත්වයේදී එන්සයිම වල ක්රියාකාරීත්වය අඩාල විය හැක.
- සේදීමේ ආධාරක (Rinse Aid) භාවිතය: ජෛව ටැබ්ලට් සමඟ ස්වාභාවික සිට්රික් ඇසිඩ් (citric acid) අඩංගු සේදීමේ ආධාරකයක් භාවිතා කිරීමෙන් ජල බිංදු වීදුරු මත රැඳීම වළක්වා ගත හැකිය.
- යන්ත්රය නඩත්තු කිරීම: යන්ත්රයේ පෙරහන් (filters) සහ ජලය විදින අත් නිතිපතා පිරිසිදු කිරීමෙන්, අපද්රව්ය නැවත වීදුරු මත තැන්පත් වීම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැක.
