සාම්ප්‍රදායික කෙඳි සහිත කොස්සක් මගින් කුඩා දූවිලි අංශු සහ සුරතල් සතුන්ගේ ලොම් වාතයට මුදා හැරීම සිදුවන අතර, සිලිකොන් කොස්සක් මගින් ඝර්ෂණය සහ ස්ථිති විද්‍යුතය භාවිතයෙන් මෙම අපද්‍රව්‍ය කාර්යක්ෂමව එකතු කර ගනී. මෙම ලිපියෙන් සිලිකොන් කොස්සක් භාවිතයෙන් පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය වඩාත් සරල හා සනීපාරක්ෂක කර ගන්නේ කෙසේද යන්න විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ.
ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ෂණය සහ දූවිලි පාලනය පිළිබඳ භෞතික විද්‍යාව
සාම්ප්‍රදායික කෙඳි සහිත කොසු මගින් සිදුවන්නේ දූවිලි අතුගා දැමීමක් වුවද, බොහෝ විට එමගින් සිදුවන්නේ කුඩා දූවිලි අංශු වාතයට මුසු වී නැවතත් ගෘහ භාණ්ඩ මත තැන්පත් වීමයි. සිලිකොන් කොස්සක ඇති නම්‍යශීලී සිලිකොන් තල හෝ කෙඳි පොළොව මතුපිට ඇතිල්ලීමේදී ඝර්ෂණයක් ඇති වේ. මෙම ඝර්ෂණය හේතුවෙන් ස්ථිති විද්‍යුත් ආරෝපණයක් (electrostatic charge) ජනනය වේ. මෙම විද්‍යුත් ආරෝපණය මගින් ඉතා සියුම් දූවිලි අංශු, මිනිස් හිසකෙස් සහ සුරතල් සතුන්ගේ ලොම් කොස්ස වෙතට තදින් ආකර්ෂණය කර ගනී. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දූවිලි වාතයට පාවී යාම සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකෙන අතර ශ්වසන අපහසුතා ඇති අය සඳහා මෙය කදිම විසඳුමකි.
විශේෂයෙන්ම සුමට ලී පොළොව (hardwood) සහ ටයිල් කළ පොළොව මත පිරිසිදු කිරීම් සිදු කිරීමේදී මෙම ක්‍රියාවලිය ඉතා වැදගත් වේ. සාම්ප්‍රදායික කොසු වලින් මතුපිට සීරීමට ලක්වීමේ අවදානමක් පැවතියද, සිලිකොන්වල ඇති මෘදු සහ නම්‍යශීලී ස්වභාවය නිසා ඕනෑම සංවේදී මතුපිටක් ආරක්ෂිතව පිරිසිදු කිරීමට හැකියාව ලැබේ. මීට අමතරව, සිලිකොන් ද්‍රව්‍යය මතුපිට ඒකාකාරී ලෙස ස්පර්ශ වන බැවින්, ඉතා කුඩා සිදුරු හා කුහර අතර ඇති දූවිලි පවා පහසුවෙන් ඇද ගැනීමට එය සමත් වේ.
සිදුරු රහිත ව්‍යුහය සහ සනීපාරක්ෂාව පිළිබඳ රසායන විද්‍යාව
සාම්ප්‍රදායික කොසු කෙඳි සාදා ඇත්තේ සත්ව රෝම, පොල් කෙඳි හෝ ප්ලාස්ටික් මගිනි. මෙම ද්‍රව්‍යවල ක්ෂුද්‍ර මට්ටමින් සිදුරු පවතින අතර, එමගින් තෙතමනය, බැක්ටීරියා සහ අපිරිසිදු සුවඳ අවශෝෂණය කර ගනී. කාලයත් සමග මෙම කොසු ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ වර්ධන බිම් බවට පත්වේ. නමුත් සිලිකොන් යනු සිදුරු රහිත (non-porous) කෘතිම බහු අවයවික (polymer) ද්‍රව්‍යයකි. එමගින් කිසිදු දියරයක්, තෙතමනයක් හෝ ක්ෂුද්‍ර ජීවියෙකු තමා තුළට අවශෝෂණය නොකරයි.
මෙම රසායනික ගුණාංගය නිසා මුළුතැන්ගෙයි හෝ නානකාමරවල සිදුවන ජල කාන්දුවීම්, තෙල් වර්ග සහ අනෙකුත් දියර වර්ග පිරිසිදු කිරීමට සිලිකොන් කොස්සක් වඩාත් සුදුසු වේ. ජලය සමග මුසු වූ අපිරිසිදු ද්‍රව්‍ය පහසුවෙන්ම එකතු කිරීමට මෙයට හැකියාව ඇත. පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු සබන් හෝ මෘදු පිරිසිදුකාරකයක් (mild detergent) යොදා උණුසුම් ජලයෙන් සේදීමෙන් පමණක් කොස්ස සම්පූර්ණයෙන්ම විෂබීජහරණය කර ගත හැක. මෙය සාම්ප්‍රදායික කොසුවල දැකිය නොහැකි ඉහළ සනීපාරක්ෂක මට්ටමකි.
කාපට් සහ රළු මතුපිට සඳහා භාවිත කිරීමේ තාක්ෂණය
සිලිකොන් කොස්සක උපරිම ඵලදායීතාවය ලබා ගැනීම සඳහා නිවැරදි තාක්ෂණය සහ චලනයන් භාවිත කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. සාමාන්‍ය කොස්සක් මෙන් තල්ලු කිරීමේ (pushing) චලිතයට වඩා, සිලිකොන් කොස්සකින් පිරිසිදු කිරීමේදී ඇදීමේ (pulling) චලිතය භාවිත කළ යුතුය. කොස්ස ඔබ දෙසට කෙටි පියවරවලින් ඇදීම මගින් සිලිකොන් සහ මතුපිට අතර ස්පර්ශක ක්ෂේත්‍රය (contact area) උපරිම වේ.
- කාපට් පිරිසිදු කිරීම: කාපට් කෙඳි අතර රැඳී ඇති සුරතල් සතුන්ගේ ලොම් වැකුම් ක්ලීනර් මගින් පවා ඉවත් කිරීම අපහසු විය හැක. මෙහිදී සිලිකොන් කොස්ස කාපට් එක මත තබා තද කරමින් ඇදීම මගින්, ඝර්ෂණය නිසා ලොම් සහ කෙඳි පහසුවෙන් මතුපිටට පැමිණ එක තැනකට ගොනුවේ.
- තෙත් මතුපිට: නානකාමරයේ බිම ඇති අතිරික්ත ජලය ඉවත් කිරීම සඳහා වයිපරයක් (squeegee) ලෙසද මෙය ක්‍රියා කරයි. සිලිකොන් තලයේ ඇති ඒකාකාරී පීඩනය නිසා ජලය කිසිදු ඉතිරියක් නොමැතිව ගලා යාමට සැලැස්විය හැක.
- මුළුතැන්ගෙයි බිම: තෙල් සහිත හෝ ඇලෙන සුළු ආහාර කොටස් බිම වැටුණු විට, සිලිකොන් කොස්ස භාවිතයෙන් ඒවා පැතිරී යාමකින් තොරව එකතු කර ගත හැක.
දිගුකාලීන නඩත්තුව සහ ගබඩා කිරීමේ උපදෙස්
නම්‍යශීලී සිලිකොන් ද්‍රව්‍යය විවිධ රසායනික ද්‍රව්‍යයන්ට සහ ඉහළ උෂ්ණත්වයන්ට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවෙන් යුක්තය. සාමාන්‍ය ප්ලාස්ටික් කොසු කෙඳි කාලයත් සමග නැමී හෝ කැඩී යන නමුත්, සිලිකොන් කොස්සක හැඩය දිගු කාලයක් තිස්සේ නොවෙනස්ව පවතී. එහි නඩත්තුව සඳහා අනුගමනය කළ යුතු පියවර කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
භාවිතයෙන් පසු, ඇලී ඇති කෙඳි හෝ දූවිලි අතින් ඉවත් කර, ගලා යන ජලයෙන් සෝදා හරින්න. වඩාත් තදින් බැඳී ඇති කුණු ඉවත් කිරීම සඳහා මෘදු සබන් මිශ්‍ර උණුසුම් ජලය භාවිත කළ හැක. පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු ස්වාභාවිකව වියළීමට තබන්න. සෘජු සූර්යාලෝකයට දිගු වේලාවක් නිරාවරණය කිරීමෙන් සිලිකොන්වල නම්‍යශීලී බව අඩු විය හැකි බැවින්, සෙවන ඇති ස්ථානයක ගබඩා කිරීම වඩාත් සුදුසුය. මෙම සරල නඩත්තු පියවර මගින් කොස්සේ ආයු කාලය වසර ගණනාවක් දක්වා දීර්ඝ කර ගත හැක.
