බෝතල්වල පටු කර සහ ගැඹුරු පතුල නිසා ඒවායේ බැඳෙන අපද්රව්ය පිරිසිදු කිරීම ඉතා අපහසු කාර්යයකි. මෙහිදී සාමාන්ය සේදීමකින් පමණක් ඉවත් කළ නොහැකි ඛනිජ ලවණ සහ කාබනික පැල්ලම් ඉවත් කිරීමට නම් රසායනික ප්රතික්රියා සහ භෞතික බලය නිවැරදිව භාවිත කළ යුතුය.
ඛනිජ ලවණ සහ හුණු පැල්ලම් දියකර හැරීමේ රසායන විද්යාව
බෝතල් පතුලේ සුදු පැහැයෙන් බැඳෙන ලප බොහෝ විට ජලයේ ඇති කැල්සියම් කාබනයිට් වැනි ඛනිජ ලවණ නිසා ඇතිවේ. මෙම පැල්ලම් ඉවත් කිරීමට ක්ෂාරීය සබන් වර්ග පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ. මේ සඳහා දුර්වල අම්ලයක් භාවිත කළ යුතුය. ලෙමන් යුෂ වල අඩංගු සිට්රික් අම්ලය හෝ සුදු විනාකිරි මේ සඳහා කදිම විසඳුමකි.
අම්ල මඟින් කැල්සියම් කාබනයිට් සමඟ රසායනිකව ප්රතික්රියා කර ජලයේ දියවන ලවණ සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුව සාදයි. බෝතලයට උණුසුම් ජලය සහ සිට්රික් අම්ලය හෝ විනාකිරි එකතු කර විනාඩි 20-30ක් පමණ තැබීමෙන් මෙම ඛනිජ ස්ථරය සම්පූර්ණයෙන්ම ලිහිල් වේ. මෙය වීදුරු හෝ ප්ලාස්ටික් මතුපිටට කිසිදු හානියක් නොකර තද පැල්ලම් ඉවත් කිරීමේ සාර්ථකම විද්යාත්මක ක්රමයයි.
යාන්ත්රික බලය: ළඟාවීමට අපහසු ස්ථාන සඳහා භෞතික ක්රමවේද
රසායනික ද්රව්ය මඟින් පැල්ලම් ලිහිල් කළද, පතුලේ තදින් බැඳී ඇති කොටස් ඉවත් කිරීමට යාන්ත්රික ඝර්ෂණය අවශ්ය වේ. පටු කරක් සහිත බෝතල් සඳහා සාමාන්ය බුරුසුවක් ඇතුල් කිරීම අපහසුය. මේ සඳහා අපට ස්වභාවික ඝර්ෂණ කාරක භාවිත කළ හැකිය.
- කැකෑරුම් ලුණු සහ සහල් ඇට: බෝතලය තුළට වියළි සහල් ඇට අතලොස්සක් හෝ රළු කැට ලුණු එකතු කර, එයට සුළු වශයෙන් දියර සබන් සහ ඇල්මැරුණු ජලය ස්වල්පයක් එක් කරන්න. ඉන්පසු බෝතලයේ කට වසා තදින් සොලවන්න. මෙහිදී සහල් ඇට සහ ලුණු කැට බෝතල් බිත්තිවල ගැටෙමින් සීරීම් රහිතව අපද්රව්ය ගලවා දමයි.
- නම්යශීලී සිලිකෝන් බුරුසු: නම්යශීලී හැඬලයක් සහිත සිලිකෝන් බුරුසු මඟින් බෝතලයේ හැඩයට අනුව නැමී පතුලේ සහ කර වටා ඇති අපද්රව්ය පහසුවෙන් අතුල්ලා ඉවත් කළ හැකිය. සිලිකෝන් ද්රව්යය මඟින් සීරීම් ඇතිවීම වළක්වයි.
කාබනික අපද්රව්ය සහ දුර්ගන්ධය ඉවත් කිරීම
කිරි, යුෂ හෝ තෙල් වර්ග බෝතල්වල තැබීමෙන් පසු ඇතිවන කාබනික අපද්රව්ය සහ බැක්ටීරියා ක්රියාකාරිත්වය නිසා ඇතිවන දුර්ගන්ධය ඉවත් කිරීමට සෝඩියම් බයිකාබනේට් (බේකින් සෝඩා) හෝ ඔක්සිජන් බ්ලීච් භාවිත කළ හැකිය. සෝඩියම් බයිකාබනේට් යනු මෘදු ක්ෂාරීය ද්රව්යයක් වන අතර එය මේද හා ප්රෝටීන බිඳවැටීමට උපකාරී වේ.
බෝතලයට බේකින් සෝඩා තේ හැඳි දෙකක් සහ උණුසුම් ජලය පුරවා හොඳින් සොලවා පැය කිහිපයක් තබන්න. ඔක්සිජන් බ්ලීච් භාවිත කරන්නේ නම්, එයින් නිකුත් වන සක්රීය ඔක්සිජන් බුබුළු මඟින් බෝතල් බිත්තිවල ඇති සියුම් කුණු අංශු පවා මුදාහැරීමට සමත් වේ. මෙම ක්රියාවලියෙන් පසු බෝතලය පිරිසිදු ජලයෙන් කිහිප වරක් සෝදා හැරීම අනිවාර්ය වේ.
වීදුරු සහ ප්ලාස්ටික් බෝතල් අතර වෙනස
වීදුරු යනු සිදුරු රහිත, රසායනිකව අක්රිය ද්රව්යයකි. එබැවින් වීදුරු බෝතල් සඳහා ප්රබල අම්ල හෝ ක්ෂාර භාවිත කිරීම වඩාත් ආරක්ෂිතය. නමුත් ප්ලාස්ටික් බෝතල් මතුපිට පහසුවෙන් සීරීම් වලට ලක්විය හැකි අතර රසායනික ද්රව්ය අවශෝෂණය කිරීමේ ප්රවණතාවක් පවතී. ප්ලාස්ටික් බෝතල් සඳහා කිසිවිටකත් රළු කම්බි බුරුසු භාවිත නොකළ යුතු අතර, මෘදු සිලිකෝන් බුරුසු සහ මද උණුසුම් ජලය පමණක් භාවිත කළ යුතුය.
උෂ්ණත්වය සහ නිවැරදි පියවර අනුගමනය කිරීමේ වැදගත්කම
බෝතල් පිරිසිදු කිරීමේදී ජලයේ උෂ්ණත්වය ඉතා වැදගත් සාධකයකි. ඉතා උණුසුම් ජලය වීදුරු බෝතල්වලට එකවර දැමීමෙන් තාප කම්පනය ඇතිවී වීදුරුව පුපුරා යාමට ඉඩ ඇත. එබැවින් සැමවිටම ඇල්මැරුණු ජලය හෝ මද උණුසුම් ජලය භාවිත කරන්න.
නිවැරදි පිරිසිදු කිරීමේ පියවර අනුපිළිවෙල මෙසේය: ප්රථමයෙන් බෝතලය ඇල්මැරුණු ජලයෙන් සෝදා හරින්න. දෙවනුව, පැල්ලම් වල ස්වභාවය අනුව අම්ලයක් (ඛනිජ සඳහා) හෝ ක්ෂාරයක් (කාබනික ද්රව්ය සඳහා) යොදා ක්රියා කිරීමට ඉඩ හරින්න. තෙවනුව, සහල් ඇට හෝ බුරුසුවක් යොදා යාන්ත්රිකව අතුල්ලන්න. අවසාන වශයෙන්, සබන් ඉතිරි නොවන සේ පිරිසිදු ගලායන ජලයෙන් හොඳින් සෝදා, බෝතලයේ කට පහළට හැරෙන සේ තබා සම්පූර්ණයෙන්ම වියළෙන්නට හරින්න. තෙතමනය ඉතිරි වුවහොත් නැවතත් බැක්ටීරියා සහ දිලීර වර්ධනය විය හැක.
