බාහිර දොරකඩ තබා ඇති පාපිස්සක් මත රැඳෙන මඩ සහ වැලි නිසි පරිදි ඉවත් නොකිරීමෙන් එහි කල්පැවැත්ම ශීඝ්රයෙන් අඩු වන අතර, නිවස තුළට දූවිලි හා ක්ෂුද්ර ජීවීන් ඇතුළු වීම ද ඉහළ යයි. නිවැරදි භෞතික විද්යාත්මක හා රසායනික ක්රමවේදයන් භාවිතයෙන්, තන්තු වලට හානි නොකර බාහිර පාපිසි ක්රමවත්ව පිරිසිදු කරගන්නේ කෙසේදැයි මෙමඟින් විස්තර කෙරේ.
1. මඩ සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට ඉඩ හැරීමේ විද්යාත්මක වැදගත්කම
තෙත් මඩ සහිත පාපිස්සක් සේදීමට හෝ පිසදැමීමට වහාම උත්සාහ කිරීම විශාල වැරදීමකි. මඩෙහි අඩංගු මැටි සහ සියුම් වැලි අංශු ජලය සමඟ මිශ්ර වී ඇති විට ඒවායේ ඇලෙන සුළු ස්වභාවය (cohesive property) ඉතා ඉහළය. තෙතමනය පවතින අවස්ථාවක පාපිස්ස අතුල්ලනු ලැබුවහොත්, එම මඩ අංශු පාපිස්සේ තන්තු (fibers) තුළට තවදුරටත් කා වැදී තද වෙයි. එමනිසා, පළමු පියවර ලෙස පාපිස්ස සම්පූර්ණයෙන්ම වියළීමට ඉඩ හැරිය යුතුය. වියළුණු පසු මඩෙහි ඇති ජලය වාෂ්ප වී යන අතර, මැටි අංශු අතර ඇති බැඳීම බිඳ වැටේ. මෙහිදී මඩ කුඩු බවට පත්වන අතර, ඒවා තන්තු වලින් ස්වභාවිකවම ගැලවී යාමට සූදානම් තත්ත්වයට පත් වේ.
2. යාන්ත්රික බලය සහ ගුරුත්වාකර්ෂණය භාවිතයෙන් වැලි ඉවත් කිරීම
මඩ සම්පූර්ණයෙන්ම වියළුණු පසු, ඊළඟ පියවර වන්නේ යාන්ත්රිකව දූවිලි හා වැලි අංශු ඉවත් කිරීමයි. පාපිස්ස ශක්තිමත් බිත්තියක, වැටක හෝ රේල් පීල්ලක එල්ලා තබන්න. ඉන්පසු බුරුසු මිටකින්, ලී පොල්ලකින් හෝ ඒ සඳහාම විශේෂිත වූ මෙවලමකින් පාපිස්සේ පිටුපස පැත්තට තදින් තට්ටු කරන්න. මෙහිදී ඇතිවන කම්පනය (vibration) සහ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය හේතුවෙන් තන්තු අතර ගැඹුරින් රැඳී තිබූ වැලි කැට සහ වියළි මඩ කුඩු බිමට වැටේ. මෙම පියවරෙන් පසු, ඝන කෙඳි සහිත වියළි බුරුසුවක් (stiff-bristle brush) ආධාරයෙන් පාපිස්සේ මතුපිට එක් දිශාවකට පීරන්න. එමඟින් තන්තු අතර සිරවී ඇති ඉතිරි වැලි අංශු ද මතුපිටට පැමිණ ඉවත් වේ.
3. රසායනික ක්රියාවලිය: මෘදු සර්ෆැක්ටන්ට් භාවිතයෙන් සේදීම
යාන්ත්රිකව ඉවත් කළ නොහැකි, තන්තු වල තදින් ඇලී ඇති සියුම් දූවිලි හා තෙල් සහිත පැල්ලම් ඉවත් කිරීම සඳහා රසායනික පිරිසිදු කිරීමක් අවශ්ය වේ. මේ සඳහා ප්රබල ක්ලෝරීන් හෝ සැර රසායනික ද්රව්ය භාවිත කිරීමෙන් වළකින්න, මන්ද ඒවායින් පාපිස්සේ ද්රව්ය විනාශ විය හැක. ඒ වෙනුවට උදාසීන දියර සබන් (neutral liquid soap) හෝ ඔක්සිජන් බ්ලීච් (oxygen bleach) ස්වල්පයක් ඇල්මැරුණු ජලයට මිශ්ර කර ගන්න. සර්ෆැක්ටන්ට් (surfactants) වල අඩංගු ජලකාමී (hydrophilic) සහ ජලභීතික (hydrophobic) කොටස් මඟින් තන්තු වල බැඳී ඇති තෙල් සහිත දූවිලි අංශු වටලා ඒවා ජලය සමඟ දිය කර හැරීමට උපකාරී වේ. මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවක් මෙම ද්රාවණයේ ගිල්වා මෘදුව පාපිස්ස මත අතුල්ලන්න.
4. නිසි පරිදි සෝදා හැරීම සහ රසායනික ඉතිරිවීම් වැළැක්වීම
සබන් යොදා පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු, පාපිස්ස පිරිසිදු ජල ප්රවාහයකින් (හෝස් එකක් ආධාරයෙන්) හොඳින් සෝදා හැරිය යුතුය. පාපිස්ස මත කිසිදු පිරිසිදුකාරක රසායනිකයක් ඉතිරි නොවිය යුතුය. සබන් හෝ පිරිසිදුකාරක කොටස් තන්තු අතර ඉතිරි වුවහොත්, පාපිස්ස වියළුණු පසු එම කොටස් මඟින් වාතයේ ඇති දූවිලි හා කුණු නැවතත් ඉතා ඉක්මනින් ආකර්ෂණය කර ගනී. එම නිසා, ගලා යන ජලයෙන් සබන් පෙන සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වන තුරු හොඳින් සෝදා හරින්න.
5. නිවැරදිව වියළා ගැනීම සහ තන්තු නඩත්තුව
සේදීම අවසන් වූ පසු, පාපිස්සේ රැඳී ඇති අතිරික්ත ජලය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වීමට ඉඩ හැරිය යුතුය. පාපිස්ස ඇල කර හෝ එල්ලා තැබීමෙන් ජලය පහසුවෙන් බේරී යයි. ඉන්පසු එය හොඳින් වාතාශ්රය ලැබෙන, සෙවන සහිත ස්ථානයක වියළා ගන්න. ස්වභාවික කොහු (coir) වලින් සාදන ලද පාපිසි දිගු වේලාවක් තෙතමනය සහිතව පැවතුණහොත් ඒවායේ පුස් (mold) ඇති විය හැක. එබැවින් කොහු පාපිසි ඉක්මනින් වියළා ගැනීමට වගබලා ගන්න. කෘතිම කෙඳි හෝ රබර් සහිත පාපිසි සෘජු අධික සූර්යාලෝකයේ දිගු වේලාවක් තැබීමෙන් වළකින්න, මන්ද අධික තාපය නිසා රබර් කොටස් පැලී යාමට හෝ කෘතිම තන්තු දිය වී යාමට ඉඩ ඇත.
6. පාපිසි ද්රව්ය වර්ග අනුව සලකා බැලිය යුතු විශේෂ කරුණු
පාපිස්ස නිපදවා ඇති අමුද්රව්ය අනුව පිරිසිදු කිරීමේ ක්රමවේදය වෙනස් විය යුතුය. ස්වභාවික පොල් කොහු (coir) වලින් නිපදවන ලද පාපිසි ඉතා පහසුවෙන් තෙතමනය අවශෝෂණය කරන බැවින් ඒවා සේදීමේදී අවම ජල ප්රමාණයක් භාවිත කළ යුතුය. කොහු පාපිසි සඳහා වියළි බේකින් සෝඩා (baking soda) ඉස පැයකට පමණ පසු වැකියුම් කිරීම (vacuuming) මඟින් දුර්ගන්ධය සහ සියුම් දූවිලි පහසුවෙන් ඉවත් කළ හැක. අනෙක් අතට, රබර් හෝ ප්ලාස්ටික් වලින් සාදන ලද පාපිසි සඳහා ජලය සහ පිරිසිදුකාරක බියකින් තොරව භාවිත කළ හැකි වුවද, ඒවායේ නම්යශීලී බව ආරක්ෂා කර ගැනීමට අධික රසායනික ද්රව්ය භාවිතයෙන් වැළකිය යුතුය. කෘතිම නයිලෝන් හෝ පොලියෙස්ටර් පාපිසි ඉතා කල් පවතින නමුත්, ඒවායේ වර්ණ ආරක්ෂා කර ගැනීමට මෘදු පිරිසිදුකාරක පමණක් භාවිත කිරීම වැදගත් වේ.
