මාදිලිය කුමක් වුවත් පිඟන් සෝදන යන්ත්රයේ උපරිම ක්රියාකාරීත්වය සහ සනීපාරක්ෂාව රැකගැනීම සඳහා එහි අභ්යන්තර කොටස් නිවැරදි විද්යාත්මක අනුපිළිවෙලකට සහ සුදුසු රසායනික ද්රව්ය භාවිතයෙන් පිරිසිදු කිරීම අත්යවශ්ය වේ. මෙමගින් අපද්රව්ය නැවත තැන්පත් වීම වැළැක්වෙන අතර යන්ත්රයේ ආයු කාලය සැලකිය යුතු ලෙස දීර්ඝ කරගත හැක.
යාන්ත්රික පෙරහන (Filter) පිරිසිදු කිරීම: ප්රථම සහ ප්රධාන පියවර
භෞතික අපද්රව්ය ඉවත් කිරීම සැමවිටම පළමු පියවර විය යුතුය. පිඟන් සෝදන යන්ත්රයේ පතුලේ ඇති පෙරහන පද්ධතිය සාමාන්යයෙන් කොටස් දෙකකින් හෝ තුනකින් සමන්විත වේ. මේවා මගින් ආහාර කැබලි සහ විශාල අපද්රව්ය පොම්පය වෙත ගොස් එය අවහිර කිරීම වළක්වයි. පෙරහන මත රැඳෙන කාබනික ද්රව්ය ක්ෂුද්ර ජීවී ක්රියාකාරීත්වය නිසා නරක් වී දුර්ගන්ධයක් ඇති කිරීමට මූලික හේතුව වේ.
පෙරහන ගලවා ඉවත් කර සෙල්සියස් අංශක 40 ත් 50 ත් අතර මද උණුසුම් ජලයෙන් සෝදන්න. මෙම උෂ්ණත්වය ඝනීභවනය වූ සත්ව මේදය දියකර හැරීමට ප්රමාණවත්ය. මෘදු නයිලෝන් බුරුසුවක් ආධාරයෙන් එහි දැලෙහි රැඳී ඇති සියුම් අපද්රව්ය ඉවත් කරන්න. මෙහිදී සබන් නොවන, උදාසීන පිරිසිදුකාරකයක් භාවිතා කිරීම වඩාත් සුදුසුය. පෙරහන අවහිර වී තිබේ නම්, ජල සංසරණ පීඩනය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වන අතර, එමගින් පිඟන් සේදීමේ ගුණාත්මකභාවය සම්පූර්ණයෙන්ම පහත වැටේ.
වතුර විදින අත් (Spray Arms) පිරිසිදු කිරීමේ තාක්ෂණය
දෙවන පියවර වන්නේ භ්රමණය වන වතුර විදින අත්වල සියුම් සිදුරු පිරිසිදු කිරීමයි. ජලයේ ඇති කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් ලවණ (හුණුගල් තැන්පතු) සහ කුඩා ආහාර කැබලි නිසා මෙම සිදුරු නිරන්තරයෙන් අවහිර වේ. සිදුරු අවහිර වූ විට ජල විදීමේ කෝණය වෙනස් වී යන්ත්රය තුළ "අඳුරු කලාප" (blind spots) නිර්මාණය වන අතර එහිදී පිඟන් නිසි ලෙස සේදීමට ලක් නොවේ.
මෙම කොටස් පරිස්සමෙන් ගලවා, සිදුරු තුළ රැඳී ඇති කුඩා අපද්රව්ය කැබලි සිහින් කම්බියක් හෝ දන්ත කූරක් ආධාරයෙන් මෘදු ලෙස ඉවත් කරන්න. ඉන්පසු සිට්රික් ඇසිඩ් (citric acid) මිශ්ර උණුසුම් ජල බඳුනක මෙම අත් විනාඩි 20 ක් පමණ ගිල්වා තබන්න. සිට්රික් ඇසිඩ් යනු ආහාර ශ්රේණියේ ප්ලාස්ටික් හෝ නොදිරන වානේ (stainless steel) කොටස් වලට හානි නොකර කැල්සියම් කාබනේට් තැන්පතු රසායනිකව දියකර හැරීමට හැකි ආරක්ෂිතම කාබනික අම්ලයකි.
රබර් මුද්රා (Door Seals) පිරිසිදු කිරීමේ රසායන විද්යාව
දොර වටා ඇති රබර් මුද්රා (gaskets) නිරන්තරයෙන් තෙතමනයට සහ උණුසුම් වාතයට නිරාවරණය වන බැවින් එහි කළු පුස් (black mold) සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමේ ප්රවණතාව ඉතා වැඩිය. මෙම කොටස් පිරිසිදු කිරීමේදී රසායනික ද්රව්ය තේරීම පිළිබඳව ඉතා සැලකිලිමත් විය යුතුය.
රබර් නම්යශීලී බව නැති කරන බැවින් සෝඩියම් හයිපොක්ලෝරයිට් (ක්ලෝරීන් බ්ලීච්) හෝ ප්රබල ඛනිජ අම්ල කිසිවිටකත් මේ සඳහා භාවිතා නොකරන්න. ඒ වෙනුවට මෘදු ඔක්සිජන් බ්ලීච් (oxygen bleach) හෝ සෝඩියම් බයිකාබනේට් (baking soda) ද්රාවණයක් තෙත් කළ මෘදු රෙදි කඩකින් පිසදැමීම සිදු කරන්න. දාරවල ඇති කිරිලි සහ නැමීම් තුළ රැඳී ඇති කුණු ඉවත් කිරීමට මෘදු දත් බුරුසුවක් භාවිතා කළ හැක. පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු වියළි රෙදි කඩකින් තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම පිසදා හැරීම පුස් නැවත ඇතිවීම වළක්වයි.
රසායනික ක්රියාවලිය: හුණුගල් සහ මේද තැන්පතු ඉවත් කිරීමේ නිවැරදි අනුපිළිවෙල
භෞතික සහ යාන්ත්රික පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු, යන්ත්රයේ ඇතුළත සැඟවුණු නල පද්ධති සහ බිත්ති පිරිසිදු කිරීම සඳහා තාප-රසායනික ක්රියාවලියක් සිදු කළ යුතුය. මෙහිදී බොහෝ දෙනෙක් සිදුකරන ප්රධාන වැරැද්දක් වන්නේ සිට්රික් ඇසිඩ් (අම්ලයක්) සහ සෝඩියම් බයිකාබනේට් (භෂ්මයක්) එකවර මිශ්ර කර භාවිතා කිරීමයි. මෙමගින් රසායනික උදාසීනකරණ ප්රතික්රියාවක් සිදු වී පිරිසිදු කිරීමේ හැකියාව සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වේ. එබැවින් මෙම ක්රියාවලීන් පියවර දෙකකින් සිදු කළ යුතුය:
පළමු පියවර - මේද තැන්පතු ඉවත් කිරීම (Degreasing): සෝඩියම් කාබනේට් (washing soda) ග්රෑම් 100 ක් පමණ ප්රධාන කුටීරයේ පතුලට දමා, සෙල්සියස් අංශක 60 ට වැඩි උෂ්ණත්වයක් සහිත කෙටි සේදීමේ වටයක් (intensive hot cycle) ක්රියාත්මක කරන්න. ක්ෂාරීය මාධ්යය මගින් ඇලෙන සුළු තෙල් සහ මේද අම්ල සබන්කරණ (saponification) ක්රියාවලියට ලක් කර ජලයේ පහසුවෙන් දියවන තත්ත්වයට පත් කරයි.
දෙවන පියවර - හුණුගල් සහ ලවණ තැන්පතු ඉවත් කිරීම (Descaling): ඉහත වටය අවසන් වූ පසු, සිට්රික් ඇසිඩ් කුඩු ග්රෑම් 150 ක් යන්ත්රයේ පතුලට දමා නැවත වරක් ඉහළ උෂ්ණත්ව සේදීමේ වටයක් ක්රියාත්මක කරන්න. සිට්රික් ඇසිඩ් මගින් තාපක මූලද්රව්ය (heating elements) මත බැඳී ඇති හුණුගල් ස්ථර කාර්යක්ෂමව දියකර හරින අතර එමගින් යන්ත්රයේ විදුලි පරිභෝජනයද අවම කරගත හැක.
දිගුකාලීන නඩත්තුව සඳහා සරල පිරිසිදු කිරීමේ කාලසටහන
පිඟන් සෝදන යන්ත්රයේ කාර්යක්ෂමතාව උපරිම මට්ටමක තබාගැනීම සඳහා පහත සඳහන් කාලසටහන අනුගමනය කිරීම නිර්දේශ කෙරේ.
- සෑම සති දෙකකට වරක්: යාන්ත්රික පෙරහන ගලවා මද උණුසුම් ජලයෙන් සෝදා පිරිසිදු කරන්න.
- මසකට වරක්: වතුර විදින අත්වල සිදුරු සහ දොරේ රබර් මුද්රා පරීක්ෂා කර පිරිසිදු කරන්න.
- මාස දෙකකට වරක්: සෝඩියම් කාබනේට් සහ සිට්රික් ඇසිඩ් යොදා වෙන වෙනම උණුසුම් සේදීමේ වට දෙකක් ක්රියාත්මක කරන්න.
- සෑම භාවිතයකින්ම පසු: යන්ත්රය තුළ ආර්ද්රතාවය රැඳී තිබීම වැළැක්වීම සඳහා එහි දොර මදක් විවෘතව තබා වාතාශ්රය ලැබීමට සලස්වන්න.
