කුඩා බිල්ට්-ඉන් (built-in) ශීතකරණයක රබර් මුද්‍රා (gaskets) පිරිසිදු කිරීම එහි කාර්යක්ෂමතාව සහ සෞඛ්‍යාරක්ෂිත බව රැකගැනීම සඳහා අතිශයින්ම වැදගත් වේ. මෙම ලිපියෙන් රබර් මුද්‍රාවලට හානි නොකර, ඒවායේ නම්‍යශීලීභාවය රකිමින් විද්‍යාත්මකව පිරිසිදු කරන ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.
රබර් මුද්‍රාවල භෞතික විද්‍යාව සහ අපිරිසිදු වීමේ ක්‍රියාවලිය
ශීතකරණයක දොරේ ඇති රබර් මුද්‍රාව (elastomer) මඟින් ශීතකරණය තුළ ඇති සිසිල් වාතය පිටතට යාම සහ පිටත ඇති උණුසුම්, තෙත් වාතය ඇතුළට පැමිණීම වළක්වයි. බිල්ට්-ඉන් ශීතකරණ කුඩා ඉඩක පිහිටා ඇති බැවින් ඒවායේ වාතාශ්‍රය සීමිත වන අතර, දොර නිතර හැරීමේදී සිදුවන උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම් නිසා රබර් මුද්‍රා අතර ඝනීභවනය (condensation) සිදුවේ. මෙම තෙතමනය සහ ආහාර කැබලි එකතු වීම නිසා බැක්ටීරියා සහ දිලීර (mold) වර්ධනය වීමට කදිම පරිසරයක් නිර්මාණය වේ. රබර් මුද්‍රා නිසි ලෙස පිරිසිදු නොකළහොත්, එහි නම්‍යශීලීභාවය නැති වී වාතය කාන්දු වීම ඇරඹෙන අතර එමඟින් ශීතකරණයේ කොම්ප්‍රෙසරයට වැඩි බරක් පැටවේ.
භාවිතා කළ යුතු සහ නොකළ යුතු රසායනික ද්‍රව්‍ය
රබර් මුද්‍රා පිරිසිදු කිරීමේදී රසායන විද්‍යාව පිළිබඳව අවබෝධයක් තිබීම වැදගත්ය. රබර් යනු බහුඅවයවික (polymers) සහ ප්ලාස්ටිසයිසර් (plasticizers) අඩංගු සංවේදී ද්‍රව්‍යයකි. එම නිසා පහත සඳහන් කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය:
- හානිකර ද්‍රව්‍ය: ක්ලෝරීන් බ්ලීච් (chlorine bleach), ද්‍රාවක (solvents), සහ සැර ඇසිඩ් වර්ග භාවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකිය යුතුය. මේවා මඟින් රබර් වියළී යාම, ඉරිතැලීම සහ එහි ඇති නම්‍යශීලී බව නැති වී යාම සිදුවේ.
- සුදුසු ද්‍රව්‍ය: සෝඩියම් බයිකාබනේට් (sodium bicarbonate / බේකින් සෝඩා) සහ උණුසුම් ජලය මිශ්‍රණය මේ සඳහා වඩාත් සුදුසුය. බේකින් සෝඩා යනු මෘදු ක්ෂාරීය (mildly alkaline) ද්‍රව්‍යයක් වන අතර, එය රබර් වලට හානි නොකර දිලීර සහ දුර්ගන්ධය ඉවත් කිරීමට සමත් වේ.
- උදාසීන ද්‍රව පිරිසිදුකාරක: මෘදු පිඟන් සෝදන දියර (pH-neutral dish soap) සහ ඇල්මැරුණු ජලය මිශ්‍රණය ද රබර් මුද්‍රාවල ඇති තෙල් සහිත අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීමට ඉතා සුදුසුය.
පියවරෙන් පියවර පිරිසිදු කිරීමේ තාක්ෂණය
පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය හුදෙක් පිසදැමීමකට වඩා ක්‍රමානුකූලව සිදුකළ යුත්තකි. මේ සඳහා පහත පියවර අනුගමනය කරන්න:
1. සූදානම් වීම සහ දූවිලි ඉවත් කිරීම
පළමුව ශීතකරණය ක්‍රියා විරහිත කරන්න. ඉන්පසු වියළි මෘදු මයික්‍රොෆයිබර් (microfiber) රෙදි කැබැල්ලක් මඟින් රබර් මුද්‍රාවේ රැලි (folds) අතර ඇති දූවිලි සහ වියළි ආහාර කැබලි මෘදු ලෙස පිසදා ඉවත් කරන්න.
2. පිරිසිදු කිරීමේ ද්‍රාවණය ආලේප කිරීම
ඇල්මැරුණු වතුර කෝප්ප දෙකකට බේකින් සෝඩා තේ හැඳි දෙකක් මිශ්‍ර කරන්න. මෘදු රෙදි කැබැල්ලක් මෙම මිශ්‍රණයෙන් තෙත් කර, රබර් මුද්‍රාවේ රැලි අතර හොඳින් පිසදමන්න. තදින් ඇලී ඇති කුණු ඉවත් කිරීම සඳහා ඉතා මෘදු කෙඳි සහිත දත් බුරුසුවක් (soft-bristled toothbrush) භාවිතා කළ හැකිය. මෙහිදී රබර් එකිනෙක ඇදීමෙන් හෝ තදින් අතුල්ලීමෙන් වැළකිය යුතුය.
3. සේදීම සහ වියළීම
පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු, පිරිසිදු ජලයෙන් තෙත් කළ රෙදි කැබැල්ලකින් ඉතිරි වී ඇති බේකින් සෝඩා ශේෂයන් සම්පූර්ණයෙන්ම පිසදා හරින්න. අවසාන වශයෙන්, වියළි කපු රෙදි කැබැල්ලකින් රබර් මුද්‍රාවේ ඇති සියලුම තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම වියළා ගන්න. රැලි අතර තෙතමනය ඉතිරි වුවහොත් නැවතත් දිලීර හටගැනීමේ අවදානමක් පවතී.
බිල්ට්-ඉන් ශීතකරණ සඳහා වන විශේෂ කරුණු
බිල්ට්-ඉන් ශීතකරණ සාමාන්‍යයෙන් මුළුතැන්ගෙයි කැබිනට් මණ්ඩල තුළ සවි කර ඇති බැවින්, ඒවායේ දොරවල් වැසීමේදී සහ ඇරීමේදී ඇතිවන පීඩනය සාමාන්‍ය ශීතකරණවලට වඩා වෙනස් වේ. දොර නිසි ලෙස නොවැලපුණහොත්, ඇතුළත සිසිලනය ක්‍රමයෙන් අඩුවන අතර එය අවට ඇති ලී කැබිනට් මණ්ඩලවලටද හානි කළ හැකිය (තෙතමනය කාන්දු වීම නිසා). එබැවින් රබර් මුද්‍රාවල තද බව (airtightness) පරීක්ෂා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මේ සඳහා කඩදාසි පරීක්ෂණය (paper test) භාවිතා කළ හැකිය. දොර සහ මුද්‍රාව අතරට කඩදාසි කොළයක් තබා දොර වසන්න. කඩදාසිය පහසුවෙන් ඇද ගැනීමට හැකි නම්, මුද්‍රාවේ නම්‍යශීලී බව අඩු වී ඇති අතර එය වහාම පිරිසිදු කර ප්‍රතිසංස්කරණය කළ යුතුය.
රබර් වියළීම සහ ඉරිතැලීම වැළැක්වීම සඳහා විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශය
රබර් මුද්‍රා සෑදී ඇත්තේ කෘතිම රබර් හෝ පීවීසී (PVC) මිශ්‍රණයකිනි. මේවා කාලයත් සමඟ සහ පාරිසරික බලපෑම් නිසා දිරාපත් වීමට ලක්විය හැක. විශේෂයෙන්ම බිල්ට්-ඉන් ශීතකරණ අවට ඇති සීමිත වායු සංසරණය හේතුවෙන්, රබර් මත නිතරම තෙතමනය රැඳී තිබීමෙන් එහි ක්ෂුද්‍ර ජීවී ක්‍රියාකාරීත්වය වැඩි වේ. දිලීර මඟින් නිකුත් කරන එන්සයිම මඟින් රබර් වල ඇති ප්ලාස්ටිසයිසර් සංයෝග දිරාපත් කරවන අතර, එමඟින් රබර් මුද්‍රාව තද වී කැඩී යාමට පටන් ගනී. මෙම ක්‍රියාවලිය වැළැක්වීම සඳහා වරින් වර උණුසුම් ජලයෙන් තෙත් කරන ලද රෙදි කැබැල්ලකින් මුද්‍රාව පිසදා එහි ඇති ලවණ සහ අම්ල ඉවත් කළ යුතුය.
නිරන්තරයෙන් නඩත්තු කරන රබර් මුද්‍රාවක් මඟින් විදුලි පරිභෝජනය 10% සිට 15% දක්වා ප්‍රමාණයකින් අඩු කර ගත හැකිය. මන්දයත්, නිසි ලෙස වැසෙන දොරක් මඟින් ශීතකරණයේ අභ්‍යන්තර උෂ්ණත්වය නියතව පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වන බැවිනි. එම නිසා, සතිපතා දෘශ්‍යමාන අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීමත්, මාසිකව ගැඹුරු පිරිසිදු කිරීමත් සිදු කිරීමෙන් ඔබේ බිල්ට්-ඉන් ශීතකරණයේ ආයු කාලය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ නංවා ගත හැක.
