ශීතකරණයක් දියවීමෙන් (defrosting) පසු එහි ඇති වන අමිහිරි ගන්ධයන් සහ බැක්ටීරියා ඉවත් කර නැවත සක්‍රීය කිරීමට ක්‍රමවත් පිරිසිදු කිරීමක් අවශ්‍ය වේ. විශේෂයෙන්ම අයිස් සාදන යන්ත්‍රයක් (ice maker) සහිත සයිඩ්-බයි-සයිඩ් ශීතකරණවල නල මාර්ග සහ අභ්‍යන්තර කොටස් පිරිසිදු කිරීම සඳහා විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශයක් අත්‍යවශ්‍ය වේ.
දුර්ගන්ධය ඇතිවීමේ රසායන විද්‍යාව සහ භෞතික විද්‍යාව
ශීතකරණය ක්‍රියා විරහිත කර අයිස් දියවීමට හැරීමේදී, උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම නිසා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය වේගවත් වේ. ආහාර ද්‍රව්‍යවලින් පිටවන වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග (VOCs) ප්ලාස්ටික් බිත්ති සහ රබර් මුද්‍රා (gaskets) වල තැන්පත් වේ. සාමාන්‍ය සේදුම් කාරක මගින් මෙම ගන්ධයන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ නොහැක. මේ සඳහා ක්ෂාරීය ගුණ ඇති සෝඩියම් බයිකාබනේට් (baking soda) භාවිත කිරීම වඩාත් සුදුසුය. සෝඩියම් බයිකාබනේට් මගින් ආම්ලික දුර්ගන්ධ අණු උදාසීන කරනු ලබයි. එමෙන්ම, ශීතකරණයේ අභ්‍යන්තර ප්ලාස්ටික් මතුපිට සීරීම් වලට ලක් නොවන පරිදි මෘදු රෙදි කඩක් හෝ ස්පොන්ජ් එකක් භාවිත කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මතුපිට සීරීම් ඇති වුවහොත්, එම කුඩා සිදුරු තුළ බැක්ටීරියා සහ දිලීර පහසුවෙන් වර්ධනය විය හැක.
අයිස් සාදන යන්ත්‍රය සහ ජල නල පද්ධතිය පිරිසිදු කිරීම
අයිස් සාදන යන්ත්‍ර සහිත ශීතකරණවල ඇති ප්‍රධානතම අභියෝගය වන්නේ ජල නල තුළ ජෛව පටල (biofilm) සහ කැල්සියම් තැන්පතු (limescale) ඇති වීමයි. පිරිසිදු කිරීමේදී රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිත කිරීමේදී පරිස්සම් විය යුතුය. විෂ නොවන ස්වභාවික සිට්‍රික් ඇසිඩ් (citric acid) ද්‍රාවණයක් භාවිත කිරීමෙන් ජල නල පද්ධතිය සහ අයිස් සාදන තැටිය පිරිසිදු කළ හැක. සිට්‍රික් ඇසිඩ් මගින් කැල්සියම් තැන්පතු දියකර හරින අතර ජලයේ ඇති ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් විනාශ කරයි. කිසිවිටකත් දැඩි ක්ලෝරීන් අඩංගු බ්ලීච් වර්ග භාවිත නොකළ යුතුය, මන්ද ඒවායින් ප්ලාස්ටික් කොටස් සහ නල පද්ධතිය දුර්වල විය හැක. සිට්‍රික් ඇසිඩ් ද්‍රාවණය නල පද්ධතිය හරහා යවා පසුව පිරිසිදු ජලයෙන් කිහිප වරක් සෝදා හැරීම (flushing) මගින් රසායනික අවශේෂ ඉවත් කළ හැක.
ක්‍රමානුකූලව පිරිසිදු කිරීමේ පියවර
සාර්ථක පිරිසිදු කිරීමක් සඳහා නිවැරදි අනුපිළිවෙල අනුගමනය කිරීම වැදගත් වේ:
- විදුලි සැපයුම විසන්ධි කිරීම: පිරිසිදු කිරීම ආරම්භ කිරීමට පෙර ආරක්ෂාව සඳහා ශීතකරණයේ විදුලි පේනුව ගලවා දමන්න.
- අභ්‍යන්තර කොටස් ඉවත් කිරීම: සියලුම වීදුරු රාක්ක, ලාච්චු සහ අයිස් එකතු කරන බඳුන පිටතට ගන්න. ඒවා කාමර උෂ්ණත්වයට පැමිණෙන තෙක් තබන්න. වීදුරු රාක්ක උණුසුම් ජලයෙන් සේදීමේදී, උෂ්ණත්ව කම්පනය (thermal shock) නිසා වීදුරු බිඳී යාම වැළැක්වීමට මෙය අත්‍යවශ්‍ය වේ.
- රාක්ක සේදීම: මෘදු දියර සබන් සහ ඇල්මැරුණු ජලය භාවිතයෙන් රාක්ක සහ ලාච්චු හොඳින් සෝදා වියළා ගන්න.
- අභ්‍යන්තර බිත්ති පිසදැමීම: සෝඩියම් බයිකාබනේට් මේස හැඳි දෙකක් උණුසුම් ජලය ලීටරයක දියකර, එම ද්‍රාවණයෙන් ශීතකරණයේ අභ්‍යන්තර බිත්ති සහ කෙළවරවල් හොඳින් පිසදමන්න.
- රබර් මුද්‍රා පිරිසිදු කිරීම: දොරේ ඇති චුම්බක රබර් මුද්‍රා (gaskets) වල කුණු සහ තෙතමනය රැඳී තිබීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය. මෘදු බුරුසුවක් සහ සෝඩියම් බයිකාබනේට් ද්‍රාවණය භාවිතයෙන් ඒවා පිරිසිදු කර පසුව වියළි රෙදි කඩකින් තෙතමනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන්න.
අයිස් සාදන පද්ධතිය නැවත සක්‍රීය කිරීම සහ නඩත්තුව
පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු ශීතකරණය නැවත ක්‍රියාත්මක කරන විට, අයිස් සාදන යන්ත්‍රයෙන් ලැබෙන පළමු අයිස් තොග කිහිපය භාවිතයට නොගෙන ඉවත් කළ යුතුය. එමගින් නල පද්ධතියේ ඉතිරි වී තිබිය හැකි ඕනෑම පිරිසිදු කිරීමේ ද්‍රාවණයක කොටස් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වේ. සාමාන්‍යයෙන් පළමු අයිස් වට 3-4 ක් පරිභෝජනයෙන් බැහැර කිරීම නිර්දේශ කෙරේ. අනාගතයේදී දුර්ගන්ධය ඇතිවීම වැළැක්වීම සඳහා සක්‍රීය අඟුරු (active carbon) අඩංගු කුඩා බඳුනක් ශීතකරණය තුළ තැබිය හැක. සක්‍රීය අඟුරු සතු සිදුරු සහිත ව්‍යුහය මගින් වාතයේ ඇති දුර්ගන්ධ අණු කාර්යක්ෂමව උරා ගනු ලබයි. සයිඩ්-බයි-සයිඩ් ශීතකරණවල ඇති සුවිශේෂී වායු සංසරණ රටාව නිසා, එක් පැත්තක ඇති ගන්ධයන් පහසුවෙන් අයිස් සාදන කොටස වෙත ගමන් කළ හැකි බැවින් ක්‍රමවත් වාතාශ්‍රය පවත්වා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. මීට අමතරව, සෑම මාස හයකට වරක්ම ජල පෙරහන (water filter) ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම මගින් අයිස්වල සහ ජලයේ ගුණාත්මකභාවය ඉහළ මට්ටමක පවත්වා ගත හැක.
