කාපට් වියළි පිරිසිදු කිරීමේ කුඩු යනු ජලය භාවිතයෙන් තොරව කාපට් වල ඇති තෙල්, දූවිලි සහ පැල්ලම් පහසුවෙන් ඉවත් කරගත හැකි නවීන විද්‍යාත්මක ක්‍රමයකි. මෙමගින් තන්තු වලට හානි නොකර, ඉතා කෙටි කාලයකින් කාපට් එක නැවුම් කර ගැනීමට හැකි වේ.
වියළි පිරිසිදු කිරීමේ කුඩු ක්‍රියා කරන රසායනික පදනම
කාපට් පිරිසිදු කිරීමේ වියළි කුඩු සැබවින්ම ක්‍රියා කරන්නේ ක්ෂුද්‍ර ස්පොන්ජ් (micro-sponges) ලෙසිනි. මෙම කුඩු සාදා ඇත්තේ සෙලියුලෝස් (cellulose) හෝ කාබනික පොලිමර් (polymer) අංශු වලිනි. මෙම අංශු ඉතා කුඩා සිදුරු සහිත ව්‍යුහයකින් සමන්විත වන අතර, ඒවායේ මෘදු පිරිසිදුකාරක ද්‍රව්‍ය සහ ජලීය නොවන ද්‍රාවක (non-aqueous solvents) රඳවා තබා ගනී. ඔබ මෙම කුඩු කාපට් එක මත තවරා ඇතිල්ලූ විට, එමගින් කාපට් තන්තු වල බැඳී ඇති තෙල් සහිත කුණු සහ දුහුවිලි රසායනිකව ආකර්ෂණය කර ගනී. මෙහිදී සිදු වන්නේ අධිශෝෂණය (adsorption) නම් ක්‍රියාවලියයි. කුඩු අංශු මගින් අපිරිසිදු ද්‍රව්‍ය තමන් වෙත ඇද ගන්නා අතර, එමගින් අපිරිසිදු ද්‍රව්‍ය කාපට් තන්තු වලින් මිදී කුඩු අංශු සමග බද්ධ වේ. මෙම ක්‍රියාවලියේදී කිසිදු තෙතමනයක් කාපට් එක තුළ ඉතිරි නොවන බැවින්, තන්තු වල ව්‍යුහය වෙනස් නොවේ.
මෙම ක්‍රමය වඩාත් සුදුසු වන්නේ කවදාද?
සාමාන්‍යයෙන් ජලය සහ ද්‍රව සේදුම් ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් කාපට් සේදීමේදී ඒවා වියළීමට විශාල කාලයක් ගත වන අතර, තන්තු ඇකිලීම හෝ වර්ණ එකිනෙකා සමඟ මුසුවීම සිදු විය හැක. විශේෂයෙන්ම ලොම් (wool), සිල්ක් (silk) හෝ වෙනත් ස්වභාවික තන්තු වලින් සාදන ලද කාපට් සඳහා ජලය භාවිතය අහිතකරය. ලොම් තන්තු ජලයට නිරාවරණය වූ විට ඒවායේ ස්වභාවික ආරක්ෂිත තට්ටුව වන ලැනොලින් (lanolin) ඉවත් විය හැකි අතර තන්තු වල ශක්තිමත්භාවය අඩු වේ. එවැනි අවස්ථාවලදී වියළි පිරිසිදු කිරීමේ කුඩු භාවිතය වඩාත් සුදුසු වේ. එමෙන්ම, කාපට් එක යට ඇති පොළොව ලී (hardwood) වලින් සාදා ඇති විට, තෙතමනය නිසා ලී පොළොව ඇදවීම, කුණුවීම හෝ පුස් කෑම වැළැක්වීමට ද මෙම ක්‍රමය උපකාරී වේ. කාපට් එක සේදීමෙන් පසු වේලෙන තෙක් බලා සිටීමට කාලයක් නොමැති කාර්යබහුල අවස්ථාවලදී ද මෙය කදිම විසඳුමකි.
යාන්ත්‍රික ක්‍රියාවලිය සහ පියවරෙන් පියවර උපදෙස්
වියළි පිරිසිදු කිරීමේ කුඩු වලින් උපරිම ප්‍රතිඵල ලබා ගැනීමට නම් ක්‍රමානුකූල පියවර අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මුලින්ම, කාපට් එක මත ඇති බුරුල් දූවිලි සහ කුණු රොඩු ඉවත් කිරීම සඳහා හොඳින් වැකියුම් (vacuum) කරන්න. ඉන්පසු, පිරිසිදු කිරීමට අවශ්‍ය ප්‍රදේශය පුරා ඒකාකාරී ලෙස කුඩු ඉසින්න. මෙහිදී මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවක් භාවිතයෙන් ඉතා මෘදු වටකුරු චලිතයන් (circular motions) හෝ සෘජුකෝණාස්‍රාකාර රටාවකට ඇතිල්ලීම සිදු කළ යුතුය. මෙලෙස යාන්ත්‍රිකව කලතන විට (mechanical agitation) කුඩු අංශු තන්තු වල ගැඹුරටම ගොස් එහි ඇති කුණු සමග ස්පර්ශ වේ. කුඩු වල අඩංගු සක්‍රීය අංශු ක්‍රියාත්මක වීම සඳහා විනාඩි 20 සිට 30 දක්වා කාලයක් තිබෙන්නට හරින්න. අවසාන වශයෙන්, ප්‍රබල වැකියුම් යන්ත්‍රයක් භාවිතයෙන් කාපට් එක හොඳින් වැකියුම් කරන්න. මෙහිදී කුණු අවශෝෂණය කරගත් කුඩු සියල්ල සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වන බව තහවුරු කර ගත යුතුය.
කාපට් වර්ගය අනුව ආරක්ෂාව සහ සීමාවන්
මෙම ක්‍රමය බොහෝ කාපට් වර්ග සඳහා ආරක්ෂිත වුවද, ඇතැම් සීමාවන් පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ යුතුය. වියළි පිරිසිදු කිරීමේ කුඩු මගින් මතුපිට දූවිලි, තෙල් පැල්ලම් සහ සාමාන්‍ය අපිරිසිදුකම් පහසුවෙන් ඉවත් කළ හැකි වුවත්, ගැඹුරට කා වැදුණු තද ද්‍රව පැල්ලම් (උදාහරණ ලෙස වයින් හෝ තීන්ත) සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීමට වියළි කුඩු වලට නොහැකි විය හැක. එවැනි ගැඹුරු පැල්ලම් සඳහා මුලින්ම සක්‍රීය ඔක්සිජන් අඩංගු ද්‍රාවකයක් (oxygen bleach) භාවිතයෙන් මතුපිට පිරිසිදු කර පසුව වියළි කුඩු යෙදීම සිදු කළ හැකිය. දෛනිකව හෝ සතිපතා සිදුකරන නඩත්තුව සඳහා මෙම වියළි පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රමය ඉතාමත්ම ලාභදායී සහ කාර්යක්ෂම ක්‍රමයකි.
නිවැරදි බුරුසුව සහ පීඩනය තෝරා ගැනීම
කාපට් පිරිසිදු කිරීමේදී භාවිතා කරන බුරුසුව සහ යොදන පීඩනය තන්තු වල ආරක්ෂාව කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි. මෘදු ස්වභාවික කෙඳි සහිත බුරුසුවක් තෝරා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. නයිලෝන් වැනි රළු කෙඳි සහිත බුරුසු භාවිතයෙන් කාපට් තන්තු ඇදී යාමට හෝ කැඩී යාමට ඉඩ ඇත. කුඩු ඇතිල්ලීමේදී වැඩි පීඩනයක් නොයොදා, සැහැල්ලුවෙන් තන්තු අතරට කුඩු ඇතුල් කිරීමට උත්සාහ කරන්න. මෙමගින් තන්තු වල සිදුවන ඝර්ෂණය අවම වන අතර කාපට් එකෙහි මෘදු බව දිගුකාලීනව ආරක්ෂා වේ.
