අත්වලට හිතකර ස්වභාවික ගෘහස්ථ පිඟන් සෝදන දියරය සහ එහි සංයුතිය

සම වියළීමෙන් තොරව සහ පරිසරයට හානියක් නොවන පරිදි පිඟන් භාණ්ඩවල ඇති තෙල් සහ කුණු කාර්යක්ෂමව ඉවත් කිරීම සඳහා ස්වභාවික අමුද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් ගෘහස්ථව පිඟන් සෝදන දියරයක් සාදාගත හැකිය. රසායනික සර්ෆැක්ටන්ට් වෙනුවට මෘදු, ශාකසාර ද්‍රව්‍ය භාවිතය මඟින් අත්වල සමේ ආරක්ෂිත ස්ථරය ආරක්ෂා වන ආකාරය මෙහිදී විද්‍යාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ.

සාම්ප්‍රදායික සබන් සහ සමේ සජලනය බිඳවැටීම

වාණිජමය වශයෙන් නිපදවන බොහෝ පිඟන් සෝදන දියරවල අඩංගු කෘතිම සර්ෆැක්ටන්ට් (surfactants) මඟින් පිඟන්වල ඇති මුරණ්ඩු තෙල් ඉතා පහසුවෙන් දියකර හරිනු ලබයි. නමුත් මෙම රසායනික ක්‍රියාවලියේදී සමේ ඇති ස්වභාවික ලිපිඩ තට්ටුව (lipid barrier) ද දිය වී යයි. මිනිස් සමේ පවතින ස්වභාවික pH අගය සාමාන්‍යයෙන් 5.5ක් පමණ වන අතර එය තරමක් ආම්ලික වේ. කාර්මික සෝදන ද්‍රව්‍යවල පවතින ඉහළ ක්ෂාරීය ස්වභාවය හෝ ප්‍රබල සල්ෆේට් රසායනිකයන් සමේ මෙම ආම්ලික ආරක්ෂිත ස්ථරය විනාශ කරයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සමේ තෙතමනය ශීඝ්‍රයෙන් වාෂ්ප වී යන අතර, අත් වියළීම, කැසීම සහ සම පැලීම වැනි ගැටලු ඇති වේ. ස්වභාවික සර්ෆැක්ටන්ට් භාවිතය මඟින් සමේ ලිපිඩ තට්ටුව ආරක්ෂා කරමින් පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සාර්ථකව සිදු කළ හැකිය.

සර්ෆැක්ටන්ට් ක්‍රියාකාරීත්වයේ භෞතික විද්‍යාව

ස්වභාවික පිඟන් සෝදන දියරයක් සෑදීමේදී ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී ද්‍රව්‍ය දෙකක් එකතු වේ. මෙහිදී සර්ෆැක්ටන්ට් අණුවලට සුවිශේෂී ව්‍යුහයක් පවතී. එනම් ජලයට ඇලුම් කරන හිස කොටසක් (hydrophilic) සහ තෙල්වලට ඇලුම් කරන වලිග කොටසක් (lipophilic) එහි අඩංගු වේ. ජලය සහ තෙල් එකිනෙක මිශ්‍ර නොවන නමුත්, සර්ෆැක්ටන්ට් මඟින් මෙම ද්‍රව්‍ය දෙක එකිනෙක බැඳ තබයි. සබන් ද්‍රාවණය තෙල් සහිත මතුපිටක් සමඟ ස්පර්ශ වූ විට, සර්ෆැක්ටන්ට් වල වලිග කොටස තෙල් බිංදු දෙසට ආකර්ෂණය වන අතර හිස කොටස ජලය දෙසට හැරී පවතී. මෙමඟින් 'මයිසෙල්' (micelles) නමින් හඳුන්වන කුඩා ව්‍යුහයන් සාදයි. මෙම ක්‍රියාවලිය මඟින් තෙල් සහ කුණු අංශු වට කර ඒවා ජලය සමඟ පහසුවෙන් සේදී යාමට සලස්වයි. පොල්තෙල් හෝ ඔලිව් තෙල්වලින් නිපදවන ද්‍රව කැස්ටිල් සබන් (liquid castile soap) සහ කොකෝ ග්ලූකොසයිඩ් (coco glucoside) වැනි මෘදු සර්ෆැක්ටන්ට් මඟින් සමට හානියක් නොකර මෙම භෞතික ක්‍රියාවලිය සිදු කරයි.

අත්වල සම ආරක්ෂා කරන සක්‍රීය සංරචක

ස්වභාවික සෝදන දියරයක් සකස් කිරීමේදී සමේ තෙතමනය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සහ පිරිසිදු කිරීමේ හැකියාව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා විශේෂිත සංරචක එකතු කළ යුතුය:

• එළවළු ග්ලිසරින් (Vegetable Glycerin): මෙය ප්‍රබල හුමෙක්ටන්ට් (humectant) වර්ගයකි. එය වාතයෙන් තෙතමනය උරාගෙන සම මතුපිට රඳවා තබා ගනිමින් සම වියළීම වළක්වයි.
• ලැක්ටික් අම්ලය හෝ සිට්‍රික් අම්ලය (Lactic or Citric Acid): සබන් ද්‍රාවණයේ pH අගය සමේ ස්වභාවික පරාසයට (5.5 - 6.0) ගැළපෙන පරිදි සකස් කිරීමට මෙම කාබනික අම්ල යොදා ගනී.
• සගන්ධ තෙල් (Essential Oils): ලැවෙන්ඩර් හෝ ලෙමන් වැනි ස්වභාවික සගන්ධ තෙල් මඟින් කෘතිම සුවඳකාරක භාවිතයෙන් තොරව ප්‍රසන්න සුවඳක් සහ අමතර ප්‍රතිබැක්ටීරීය ගුණ ලබා දෙයි.

ස්වභාවික පිඟන් සෝදන දියරය නිවැරදිව සකස් කරන ආකාරය

නිවැරදි උෂ්ණත්වය සහ මිශ්‍ර කිරීමේ අනුපිළිවෙල රසායනික ස්ථායීතාව සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ. ජලයේ පවතින කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් වැනි ඛනිජ ලවණ සබන් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර අද්‍රාව්‍ය ලවණ (soap scum) සෑදීම වැළැක්වීම සඳහා සාමාන්‍ය නළ ජලය වෙනුවට ආසවනය කළ ජලය (distilled water) භාවිත කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

අනුගමනය කළ යුතු පියවර:

• පළමුව, ආසවනය කළ ජලය මිලිලීටර් 250ක් සෙල්සියස් අංශක 40ක් දක්වා මදක් රත් කරන්න.
• මෙයට ද්‍රව කැස්ටිල් සබන් මිලිලීටර් 150ක් සහ කොකෝ ග්ලූකොසයිඩ් මිලිලීටර් 50ක් එකතු කර සෙමින් මිශ්‍ර කරන්න. වේගයෙන් මිශ්‍ර කිරීමෙන් පෙණ නැඟීම සිදුවිය හැකි බැවින් මෘදුව හැඳිගෑම වැදගත් වේ.
• ඉන්පසු එළවළු ග්ලිසරින් මේස හැඳි එකක් සහ සිට්‍රික් අම්ල ද්‍රාවණයක් බිංදු කිහිපයක් එකතු කර pH අගය පරීක්ෂා කරන්න. එය 5.5ත් 6ත් අතර තිබිය යුතුය.
• අවසානයේදී ලැවෙන්ඩර් සගන්ධ තෙල් බිංදු 10-15ක් එකතු කර වීදුරු බෝතලයක ගබඩා කරන්න.

ආරක්ෂිත භාවිතය සහ ගබඩා කිරීමේ උපදෙස්

ස්වභාවික සෝදන දියරවල කෘතිම කල් තබා ගැනීමේ ද්‍රව්‍ය (synthetic preservatives) අඩංගု නොවන බැවින්, ඒවායේ ආයු කාලය සීමිත වේ. ආසවනය කළ ජලය භාවිත කිරීමෙන් බැක්ටීරියා සහ දිලීර වර්ධනය වීම බොහෝ දුරට පාලනය කළ හැකිය. සැමවිටම මෙවැනි ස්වභාවික දියර වර්ග සෘජු සූර්යාලෝකයෙන් සහ තාපයෙන් බැහැරව, අඳුරු පැහැති වීදුරු බෝතල්වල ගබඩා කිරීම සුදුසුය. මෙමඟින් එහි අඩංගු සගන්ධ තෙල්වල සහ සර්ෆැක්ටන්ට් වල ක්‍රියාකාරීත්වය මාස කිහිපයක් යනතුරු නොවෙනස්ව පවත්වා ගත හැකිය.