පිත්තල භාණ්ඩ කාලයත් සමඟ ඔක්සිකරණය වීම නිසා ඒවායේ දීප්තිය අහිමි වී අඳුරු පැහැයක් ගනී. දෙහි යුෂ වල අඩංගු ස්වාභාවික සිට්‍රික් අම්ලය භාවිතයෙන් රසායනික ද්‍රව්‍ය නොමැතිව මෙම අඳුරු ස්තරය පහසුවෙන් ඉවත් කර පිත්තල වල මුල් දීප්තිය නැවත ලබාගත හැකිය.
පිත්තල අවපැහැ ගැන්වීමේ රසායන විද්‍යාව සහ සිට්‍රික් අම්ලයේ ක්‍රියාකාරීත්වය
පිත්තල යනු තඹ සහ සින්ක් මිශ්‍ර කර සාදන ලද ලෝහ මිශ්‍රණයකි. වාතයේ ඇති ඔක්සිජන්, තෙතමනය සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සමඟ මෙම ලෝහ ප්‍රතික්‍රියා කළ විට එහි මතුපිට තඹ ඔක්සයිඩ් හෝ තඹ කාබනේට් ස්තරයක් සාදයි. මෙය පිත්තල භාණ්ඩ අඳුරු හෝ කොළ පැහැ වීමට හේතුවයි. දෙහි යුෂ වල ප්‍රධාන වශයෙන් අඩංගු වන සිට්‍රික් අම්ලය මෙම ලෝහ ඔක්සයිඩ් සමඟ රසායනිකව ප්‍රතික්‍රියා කරයි. මෙහිදී අම්ලය මගින් ඔක්සයිඩ් ස්තරය දියකර හැරිය හැකි ද්‍රාව්‍ය සයිට්‍රේට් සංයෝග බවට පත් කරයි. මෙමගින් යටින් පවතින පිරිසිදු ලෝහමය ස්තරය නැවත මතු වේ. මෙම රසායනික ප්‍රතික්‍රියාව පරිසරයට මෙන්ම පරිශීලකයාටද සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂිත වේ.
දෙහි සහ ලුණු එකතුවෙන් සාදාගන්නා පිරිසිදුකාරකය
තදින් බැඳී ඇති අඳුරු පැල්ලම් ඉවත් කිරීම සඳහා දෙහි යුෂ සහ සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් (සාමාන්‍ය ලුණු) මිශ්‍රණය ඉතා ප්‍රතිඵලදායක වේ. මෙහිදී ලුණු ක්‍රියා කරන්නේ මෘදු සීරීම් ද්‍රව්‍යයක් ලෙස පමණක් නොවේ. රසායනිකව, සිට්‍රික් අම්ලය සහ සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් එකතු වූ විට ඉතා සුළු වශයෙන් හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය නිපදවන අතර එය ඔක්සිකරණය වූ ස්තරය බිඳ දැමීම වේගවත් කරයි. මෙම ක්‍රමය පැතලි මතුපිට සහිත පිත්තල බඳුන් සහ තැටි සඳහා වඩාත් සුදුසු වේ.
- දෙහි ගෙඩියක් දෙකට කපා එහි මතුපිටට සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් (කුඩු ලුණු) ස්වල්පයක් ඉසින්න.
- එම දෙහි කැබැල්ලෙන් පිත්තල භාණ්ඩයේ මතුපිට මෘදුව අතුල්ලන්න. මෙහිදී ලෝහයේ රටාවන් ඇති දිශාවට අතුල්ලන්න වගබලා ගන්න.
- වැඩිපුර පීඩනයක් යෙදීමෙන් වළකින්න, මන්ද තදින් ඇතිල්ලීමෙන් පිත්තල මතුපිට සිහින් සීරීම් ඇති විය හැක.
දෙහි යුෂ සහ බේකින් සෝඩා පේස්ට් ක්‍රමය
සංකීර්ණ කැටයම් සහිත පිත්තල භාණ්ඩ පිරිසිදු කිරීම සඳහා දෙහි යුෂ සහ සෝඩියම් බයිකාබනේට් (බේකින් සෝඩා) මිශ්‍රණය වඩාත් සුදුසු වේ. අම්ලයක් වන දෙහි යුෂ සහ භෂ්මයක් වන බේකින් සෝඩා එකිනෙක මිශ්‍ර වූ විට කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුව මුදාහරිමින් පෙණ නැගීමක් සිදු වේ. මෙම ක්ෂුද්‍ර බුබුළු මගින් කැටයම් අතර රැඳී ඇති කුණු සහ ඔක්සයිඩ් කොටස් භෞතිකව ලිහිල් කර ඉවත් කරයි. මෙම ක්‍රමය මගින් ලෝහයට කිසිදු හානියක් සිදු නොවේ.
- බේකින් සෝඩා තේ හැඳි දෙකකට දෙහි යුෂ බින්දු කිහිපයක් එකතු කර උකු පේස්ට් එකක් සාදාගන්න.
- මෘදු කෙඳි සහිත බුරුසුවක් හෝ මෘදු රෙදි කැබැල්ලක් ආධාරයෙන් මෙම පේස්ට් එක පිත්තල මතුපිට ආලේප කරන්න.
- මිනිත්තු පහක් පමණ ක්‍රියා කිරීමට හැර, පසුව මෘදුව පිසදමන්න. කැටයම් අතර ඇති අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීමට පැරණි මෘදු දත් බුරුසුවක් භාවිතා කළ හැකිය.
සේදීම සහ වියළීම: රසායනික ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණ කිරීම
පිත්තල පිරිසිදු කිරීමේදී වඩාත්ම තීරණාත්මක පියවර වන්නේ අම්ල ඉතිරි නොවීමට සේදීම සහ සම්පූර්ණයෙන්ම වියළා ගැනීමයි. පිත්තල මතුපිට සුළු වශයෙන් හෝ අම්ල කොටස් ඉතිරි වුවහොත්, එය ලෝහය තවදුරටත් කාදනය කිරීමට පටන් ගෙන ඉතා ඉක්මනින් නැවත අවපැහැ ගැන්වේ. එමෙන්ම ජල බින්දු මතුපිට ඉතිරි වුවහොත් ඒවා වේලෙන විට ජල පැල්ලම් ඇති වේ. එම නිසා පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු සෑම විටම පහත පියවර අනුගමනය කරන්න.
- පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු වහාම ඇල්මැරුණු පිරිසිදු ජලයෙන් පිත්තල භාණ්ඩය හොඳින් සෝදා හරින්න. සියලුම අම්ල සහ ලුණු අංශු ඉවත් වී ඇති බව තහවුරු කරගන්න.
- ජලය සෝදා හැරීමෙන් පසු පිරිසිදු, මෘදු මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කඩකින් භාණ්ඩය සම්පූර්ණයෙන්ම තෙතමනය රහිත වන සේ පිසදා ගන්න.
- අවසාන පියවර ලෙස වියළි මයික්‍රෝෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලකින් වෘත්තාකාර චලිතයන් භාවිතයෙන් මතුපිට මෘදුව ඔප දමන්න. මෙමගින් පිත්තල වල ස්වභාවික රන්වන් පැහැය සහ දීප්තිය උපරිමයෙන් ඉස්මතු වේ.
පිත්තල භාණ්ඩ දිගුකාලීනව සුරැකීමේ පියවර
පිරිසිදු කරගත් පිත්තල භාණ්ඩ නැවත ඔක්සිකරණය වීම වැළැක්වීම සඳහා ඒවා නිසි පරිදි ගබඩා කිරීම වැදගත් වේ. තෙතමනය අවම පරිසරයක මෙම භාණ්ඩ තැබීමෙන් ඒවායේ දීප්තිය දිගු කාලයක් පවත්වා ගත හැක. පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු ස්වාභාවික මී ඉටි ස්වල්පයක් මතුපිට ආලේප කිරීමෙන් ඔක්සිජන් සමඟ ලෝහය සෘජුව ගැටීම වළක්වන ආරක්ෂිත තට්ටුවක් නිර්මාණය කළ හැකිය. මෙමගින් නිතර නිතර පිරිසිදු කිරීමේ අවශ්‍යතාවය මගහැරේ.
