මෝටර් රථයක සම් අසුන් නිසි ලෙස පිරිසිදු කිරීම සහ නඩත්තු කිරීම මගින් එහි ස්වාභාවික මෘදු බව සුරැකෙන අතර කාලයත් සමඟ වර්ණය මැකී යාම වළක්වයි. මේ සඳහා නිවැරදි රසායනික සංයෝග භාවිතය සහ භෞතික පිරිසිදු කිරීමේ ශිල්පීය ක්‍රම පිළිබඳව නිසි අවබෝධයක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
සම්වල ව්‍යුහය සහ අපිරිසිදු වීමේ විද්‍යාත්මක පසුබිම
මෝටර් රථවල අසුන් සඳහා භාවිත කරන සම් යනු සත්ව සමෙන් සකස් කරන ලද කාබනික ද්‍රව්‍යයකි. එහි ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රෝටීන් (කොලජන්) සහ ලිපිඩ අඩංගු වේ. නූතන මෝටර් රථ සම්වල මතුපිට ආරක්ෂිත පොලියුරේතන් (polyurethane) ස්ථරයකින් ආවරණය කර ඇත. කෙසේ වුවද, දෛනික භාවිතයේදී ශරීරයෙන් පිටවන සේබම් (තෙල් වර්ග), දහඩිය, සහ වාතයේ ඇති දූවිලි අංශු මෙම මතුපිට සිදුරු තුළ තැන්පත් වේ. සේබම් සහ දහඩියෙහි අඩංගු ලවණ හා අම්ල කාලයත් සමඟ සම්වල ඇති ස්වාභාවික ලිපිඩ වියෝජනය කරයි. මීට අමතරව, හිරු එළියෙන් ලැබෙන පාරජම්බුල කිරණ (UV radiation) මගින් සම්වල ප්‍රත්‍යාස්ථතාව නැති කර, ඒවා වියළි සහ රළු බවට පත් කරයි. එබැවින්, සම් පිරිසිදු කිරීමේදී එහි pH අගය (සාමාන්‍යයෙන් 4.5 ත් 5.0 ත් අතර අම්ල අගය) පවත්වා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
පියවරෙන් පියවර සම් පිරිසිදු කිරීමේ නිවැරදි ක්‍රමවේදය
සම්වලට හානි නොකර උපරිම පිරිසිදුතාවක් ලබා ගැනීම සඳහා ක්‍රමවත් පියවර අනුගමනය කළ යුතුය. මෙහිදී සීරීම් වළක්වා ගැනීම සහ නිසි තෙතමනය පාලනය ප්‍රධාන වේ.
1. මතුපිට දූවිලි ඉවත් කිරීම
පළමු පියවර වන්නේ සම් අසුන් මත ඇති වැලි, කුණු සහ අනෙකුත් ඝන අංශු ඉවත් කිරීමයි. මෙම අංශු පිරිසිදු කිරීමේදී සම් මත ඇතිල්ලුණහොත් ඒවායින් සීරීම් ඇති විය හැක. මේ සඳහා මෘදු බුරුසුවක් සහිත වැකියුම් ක්ලීනර් යන්ත්‍රයක් භාවිත කළ යුතුය. අසුන්වල මැහුම් අතර ඇති කුඩා සිදුරු දූවිලි එකතු වන ප්‍රධාන ස්ථාන වන බැවින්, ඒවා ඉතා ප්‍රවේශමෙන් පිරිසිදු කළ යුතුය.
2. මෘදු රසායනික පිරිසිදු කිරීම
පිරිසිදු කිරීම සඳහා pH අගය උදාසීන වූ විශේෂිත සම් පිරිසිදුකාරකයක් භාවිත කළ යුතුය. ප්‍රබල ක්ෂාරීය පිරිසිදුකාරක හෝ ගෘහස්ථ සබන් භාවිතයෙන් සම්වල ඇති ස්වාභාවික තෙල් ස්ථරය ඉවත් වී එය වියළි විය හැක. පිරිසිදුකාරක ද්‍රව්‍යය සෘජුවම සම් අසුනට ඉසීමෙන් වළකින්න. ඒ වෙනුවට, එය මෘදු මයික්‍රොෆයිබර් (microfiber) රෙදි කැබැල්ලකට හෝ මෘදු අශ්ව ලොම් බුරුසුවකට ඉස පෙණ සාදා ගන්න. අතිරික්ත ජලය සම් සිදුරු තුළින් ඇතුළට කාන්දු වුවහොත්, එමගින් සම් අභ්‍යන්තරයේ පුස් ඇති විය හැක.
3. යාන්ත්‍රික චලනය සහ පිරිසිදු කිරීමේ තාක්ෂණය
පෙණ සහිත බුරුසුව හෝ රෙදි කැබැල්ල භාවිතයෙන් සම් මතුපිට ඉතා මෘදුව, වෘත්තාකාර චලනයන්ගෙන් පිරිසිදු කරන්න. අධික ලෙස තෙරපීමෙන් වළකින්න. වෘත්තාකාර චලිතය මගින් සම්වල ඇති කුඩා සිදුරු හා රටා අතර පවතින කුණු පහසුවෙන් ලිහිල් කර ඉවත් කරයි. ඉන්පසුව, තෙත් නොවන වෙනත් පිරිසිදු මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලකින් ලිහිල් වූ කුණු සහ පෙණ සම්පූර්ණයෙන්ම පිසදා හරින්න.
සම්වල මෘදු බව සහ වර්ණය රැකගැනීම: සමීකරණය (Conditioning)
පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු සම්වල ස්වාභාවික තෙතමනය සහ නම්‍යශීලී බව නැවත ලබා දීම සඳහා සමීකරණ ක්‍රියාවලිය අත්‍යවශ්‍ය වේ. පිරිසිදු කිරීමෙන් පමණක් සම් තවදුරටත් වියළීමට ලක් විය හැක.
සමීකරණ ද්‍රව්‍ය ක්‍රියා කරන ආකාරය
උසස් තත්ත්වයේ සම් සමීකරණ ද්‍රව්‍යවල ලිපිඩ ඉමල්ෂන් අඩංගු වේ. මෙම ලිපිඩ අංශු සම්වල තන්තු අතරට ගොස් ඒවා එකිනෙක ගැටීමේදී ඇති වන ඝර්ෂණය අඩු කරයි. මෙය සම්වලට නම්‍යශීලී සහ මෘදු ස්වභාවයක් ලබා දෙයි. එසේම, වර්තමාන සමීකරණ ද්‍රව්‍යවල අඩංගු UV අවහිර කරන්නන් මගින් හිරු එළිය නිසා සම්වල වර්ණය අවපැහැ ගැන්වීම වළක්වයි.
නිවැරදිව සමීකරණ ද්‍රව්‍ය ගැල්වීම
සම් අසුන් සම්පූර්ණයෙන්ම වියළී ගිය පසු, මෘදු ස්පොන්ජ් හෝ මයික්‍රොෆයිබර් පෑඩයක් භාවිතයෙන් සමීකරණ ද්‍රව්‍යය ඉතා තුනී ස්ථරයක් ලෙස ඒකාකාරීව තවරන්න. අධික ලෙස ගැල්වීමෙන් සිදුරු අවහිර වී මතුපිට ඇලෙන සුළු විය හැක. ගල්වා විනාඩි 15-20ක් පමණ සම්වලට එය උරා ගැනීමට ඉඩ හරින්න. අවසානයේදී, වියළි මයික්‍රොෆයිබර් රෙදි කැබැල්ලකින් මතුපිට ඔප දමන්න. මෙමගින් අතිරික්ත තෙල් ඉවත් වන අතර, සම්වලට ස්වාභාවික දීප්තියක් සහ මෘදු බවක් හිමි වේ.
නඩත්තු කිරීමේ කෙටි කාලසටහන
සම්වල දිගුකාලීන පැවැත්ම සඳහා සෑම මාස 3-6කට වරක් මෙම පිරිසිදු කිරීමේ සහ සමීකරණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සිදු කිරීම නිර්දේශ කෙරේ. අධික උෂ්ණත්වය සහ සෘජු හිරු එළිය පවතින පරිසරයක රථය නවතා තබන්නේ නම්, වඩාත් නිතර සමීකරණ ද්‍රව්‍ය ගැල්වීම මගින් සම් පිපිරීම් සහ වර්ණය අවපැහැ ගැන්වීම් සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැක.
