පියන සහිත වීදුරු තැටි (glass cake stands) මත ඉතිරි වන ඇඟිලි සලකුණු, තෙල් පැල්ලම් සහ වියළි ජල බිංදු නිසා ඇතිවන ඉරි මඟහැර පිරිසිදු කිරීම සඳහා වීදුරු වල රසායනික ස්වභාවය සහ නිවැරදි පිසදැමීමේ තාක්ෂණය අවබෝධ කර ගැනීම අත්යවශ්ය වේ. සාමාන්ය සබන් සහ නළ ජලය භාවිතයෙන් පමණක් වීදුරු මත ඇති පැල්ලම් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ නොහැකි අතර, එයින් සිදුවන්නේ වීදුරුවේ පෙනුම තවදුරටත් අඳුරු වීමයි. නිවැරදි උෂ්ණත්වය, සුදුසු පිරිසිදුකාරක මිශ්රණ සහ භෞතික ක්රමවේද භාවිතයෙන් කණ්ණාඩියක් මෙන් දිලිසෙන වීදුරු මතුපිටක් ලබා ගන්නේ කෙසේදැයි මෙම ලිපියෙන් සවිස්තරාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ.
වීදුරු මතුපිට ඉරි සහ ලප ඇතිවීමේ රසායනික ක්රියාවලිය
වීදුරු යනු සිලිකන් ඩයොක්සਾਈඩ් (silicon dioxide) ප්රධාන වශයෙන් අඩංගු සිනිඳු නමුත් අන්වීක්ෂීය මට්ටමින් සිදුරු සහිත මතුපිටකි. අපි සාමාන්ය නළ ජලය භාවිතයෙන් වීදුරු සෝදන විට, එම ජලයේ දිය වී ඇති කැල්සියම් (calcium) සහ මැග්නීසියම් (magnesium) වැනි ඛනිජ ලවණ ජලය වාෂ්ප වීමෙන් පසුව වීදුරු මතුපිට ඉතිරි වේ. මීට අමතරව, පිඟන් සෝදන දියරවල ඇති සර්ෆැක්ටන්ට් (surfactants) හෙවත් පෘෂ්ඨීය ක්රියාකාරී ද්රව්ය වීදුරුව මත තුනී පටලයක් සාදයි. මෙම පටලය ආලෝකය පරාවර්තනය වීමේදී ඉරි හෝ දුම් පැල්ලම් ලෙස අපට දර්ශනය වේ. එම නිසා, වීදුරු පිරිසිදු කිරීමේදී මතුපිට ඇති කුණු ඉවත් කිරීමට අමතරව මෙම රසායනික පටල සහ ඛනිජ ලවණද සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ යුතුය.
උෂ්ණත්වය සහ ලිපිඩ දියකිරීමේ ක්රමවේදය
කේක් හෝ වෙනත් පැණිරස ආහාර තැබීම නිසා වීදුරු තැටියේ සහ එහි පියනේ බටර්, ක්රීම් වැනි ලිපිඩ (fats) තැන්පත් වේ. මෙම තෙල් සහිත පැල්ලම් ඉවත් කිරීමට සීතල ජලය ප්රමාණවත් නොවේ. මන්දයත් සීතල ජලය හමුවේ මේද අණු ඝනීභවනය වී වීදුරුව පුරා තවදුරටත් පැතිරී යා හැකි බැවිනි. මේ සඳහා සෙල්සියස් අංශක 30 ත් 40 ත් අතර මඳ උණුසුම් ජලය භාවිතා කළ යුතුය. උණුසුම් ජලය මඟින් ලිපිඩ අණුවල බන්ධන බිඳ දමා ඒවා පහසුවෙන් මතුපිටින් ඉවත් කරයි. කෙසේ වෙතත්, ඉතා අධික උණුසුම් ජලය භාවිතය සුදුසු නැත; මන්දයත් වීදුරුවේ ඇතිවන තාප කම්පනය (thermal shock) හේතුවෙන් සියුම් පියන හෝ තැටිය පුපුරා යාමට ඉඩ ඇති බැවිනි.
ඛනිජ ලවණ දියකර හැරීමට අම්ල සහ වාෂ්පශීලී ද්රාවණ භාවිතය
ජලයේ ඇති කැල්සියම් කාබනයිට් පැල්ලම් ඉවත් කිරීමට නම් දුර්වල අම්ලයක් භාවිතා කළ යුතුය. මේ සඳහා සුදු විනාකිරි (white vinegar) වල ඇති ඇසිටික් අම්ලය (acetic acid) බෙහෙවින් උපකාරී වේ. ඇසිටික් අම්ලය මඟින් කැල්සියම් කාබනයිට් සමඟ රසායනිකව ප්රතික්රියා කර එය පහසුවෙන් දියවන ලවණයක් බවට පත් කරයි. විකල්පයක් ලෙස, අයිසොප්රොපයිල් ඇල්කොහොල් (isopropyl alcohol) සහ ආස්රැත ජලය (distilled water) 1:1 අනුපාතයට මිශ්ර කර සාදාගන්නා ද්රාවණය ඉතා ඵලදායී වේ. ඇල්කොහොල් ඉතා ඉක්මනින් වාෂ්ප වන බැවින්, ජල බිංදු වීදුරුව මත රැඳී වියළීමට පෙර මුළු මතුපිටම වේලී යයි. මෙය ඉරි රහිත දීප්තියක් ලබා ගැනීමට ඇති හොඳම විද්යාත්මක විසඳුමයි.
හයිඩ්රොෆිලික් සහ හයිඩ්රොෆෝබික් මතුපිට හඳුනාගැනීම
වීදුරු මතුපිටක ඇති පිරිසිදුකම තක්සේරු කිරීමට ඇති හොඳම ක්රමයක් වන්නේ ජලය එහි හැසිරෙන ආකාරය නිරීක්ෂණය කිරීමයි. සම්පූර්ණයෙන්ම පිරිසිදු වීදුරු මතුපිටක් හයිඩ්රොෆිලික් (hydrophilic) හෙවත් ජලයට ඇලුම් කරන ස්වභාවයක් ගනී. එවැනි මතුපිටක් මතට ජලය දැමූ විට එය කුඩා බිංදු ලෙස රැඳෙන්නේ නැතිව, ඒකාකාරී තුනී ජල පටලයක් ලෙස පැතිරී යයි. නමුත් වීදුරුව මත සබන් හෝ තෙල් කොටස් ඉතිරි වී ඇත්නම්, එම ස්ථාන හයිඩ්රොෆෝබික් (hydrophobic) හෙවත් ජලය විකර්ෂණය කරන ස්වභාවයක් ගනී. මෙමඟින් ජලය කුඩා බිංදු ලෙස තැනින් තැන එකතු වන අතර, ඒවා වියළී ගිය පසු කැපී පෙනෙන ලප සහ ඉරි ඉතිරි වේ. එම නිසා වීදුරුව සම්පූර්ණයෙන්ම හයිඩ්රොෆිලික් තත්ත්වයට පත් වන තෙක් නිවැරදිව පිරිසිදු කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.
නිවැරදි පිසදැමීමේ තාක්ෂණය සහ මයික්රෝෆයිබර්වල භූමිකාව
සාමාන්ය කපු රෙදි හෝ කඩදාසි තුවා (paper towels) මඟින් වීදුරු පිසදැමීමේදී ඒවායේ ඇති කුඩා කෙඳි සහ දූවිලි වීදුරුව මත රැඳේ. එසේම, කඩදාසි තුවා මඟින් ජලය උරාගන්නවා වෙනුවට ජල බිංදු මතුපිට පුරා අතුල්ලනු ලබයි. මේ සඳහා මයික්රෝෆයිබර් (microfiber) රෙදි දෙකක් භාවිතා කිරීමේ ක්රමවේදය අනුගමනය කළ යුතුය. පළමු පියවර ලෙස මඳක් තෙත් කළ මයික්රෝෆයිබර් රෙද්දකින් වීදුරුවේ ඇති අපිරිසිදු ද්රව්ය පිසදා ඉවත් කරන්න. දෙවන පියවර ලෙස වහාම වියළි මයික්රෝෆයිබර් රෙද්දක් ගෙන රවුම් චලිතයෙන් තොරව, ඉහළ සිට පහළට හෝ වමේ සිට දකුණට සරල රේඛීයව (S-shape pattern) පිසදමන්න. මයික්රෝෆයිබර් කෙඳිවල ඇති සියුම් සිදුරු මඟින් කේශාකර්ෂණ බලය (capillary action) ආධාරයෙන් සියලුම තෙතමනය සහ ක්ෂුද්ර දූවිලි අංශු තමන් තුළට රඳවා ගනී.
පැල්ලම් රහිතව වීදුරු පියන සේදීමේ පියවරෙන් පියවර ක්රියාවලිය
- පූර්ව සේදීම: ප්රථමයෙන් මඳ උණුසුම් ජලයෙන් වීදුරු තැටිය සහ පියන සෝදා මතුපිට ඇති දූවිලි හා කෑම කැබලි ඉවත් කරන්න.
- පිරිසිදු කිරීමේ ද්රාවණය: ආස්රැත ජලයට ඇසිටික් අම්ලය (විනාකිරි) ස්වල්පයක් එකතු කර සාදාගත් මිශ්රණය මෘදු ස්පොන්ජ් එකක් ආධාරයෙන් වීදුරුව මත මෘදුව අතුල්ලන්න.
- සේදීම: පිරිසිදු මඳ උණුසුම් ජලයෙන් සබන් හෝ අම්ල ඉතිරි නොවන සේ හොඳින් සෝදා හරින්න.
- වේලීම සහ ඔප දැමීම: සේදූ වහාම වියළි මයික්රෝෆයිබර් රෙද්දකින් මුළු මතුපිටම පිසදමන්න. කිසිවිටකත් වීදුරුව තනිවම වියළීමට ඉඩ නොදෙන්න, මන්දයත් එයින් ජල පැල්ලම් ඇති විය හැක.
